Ráðleggingar fyrir jólaboð

Hér á eftir fara ráðleggingar um hverjum skal bjóða í jólaboð og hverjum ekki. Því miður kemur þetta kannski of seint fyrir suma, ég biðst velvirðingar á að tímaplanið mitt virðist eitthvað hafa skekkst, en það eru einhver jólaboð eftir hjá mörgum svo það er þá hægt að grípa í taumana áður en þau hefjast.

En ráðleggingarnar eru semsagt úr viðtali við bandarískan kardinála að nafni Raymond Burke. Hann var gerður að kardinála í tíð Benedikts páfa sextánda (sem áður hét Ratzinger) svo seint sem 2010. Hann hefur afturámóti verið í talsverðri uppreisn gegn Frans páfa því hann er ósáttur við linkind páfans í ýmsum efnum þar sem kaþólska kirkjan hefur verið með harða afstöðu hingaðtil. Viðtalið við Burke kardinála birtist árið 2014 á Life Site News, sem státar sig af því að vera mest lesna vefritið sem berst gegn fóstureyðingum (ég fann umfjöllun um viðtalið á þessari síðu, en man afturámóti ekki hver vísaði mér þangað). Life Site News er semsagt síða öfgasinnaðra hægri trúaðra. Og þar má finna þessar líka fínu ráðleggingar kardinálans.

Viðtalsbúturinn byrjar á því að Burke kardináli er spurður að því hvernig hann myndi svara spurningu hjóna sem spurðu kaþólska kirkjuþingið (e. Synod) hvernig þau ættu að bregðast við því að samkynhneigður sonur þeirra ætlaði að koma með kærasta sinn í jólamatarboðið.

Og í framhaldi af því er kardinálinn spurður hvernig kirkjusöfnuðir eigi að sama skapi bregðast við ef opinberlega samkynhneigð pör vilja taka sakramenti eða sækjast eftir leiðtogahlutverki innan safnaðarins.

„Þetta er mjög viðkvæm spurning, og verður enn viðkvæmari vegna árásargirni þeirra sem stunda áróður fyrir samkynhneigð. En maður verður að nálgast málefnið mjög yfirvegað og með fullur af trú, æðruleysi og sanngirni. Ef samkynhneigð sambönd eru sem slík brengluð, sem þau eru — skynsemi okkar og trú kennir það — hvað þýðir það þá fyrir barnabörn okkar ef ættingi okkar sem er í brengluðu sambandi mætir í fjölskylduboð? Við mundum ekki, ef það væri annarskonar alvarlega skaðlegt og brenglað samband, bjóða börnum okkar upp á það, að láta þau beinlínis verða vitni að því. Við ættum heldur ekki að gera það þegar um er að ræða fjölskyldumeðlim, sem þjáist ekki eingöngu af hneigð til eigin kyns heldur hefur kosið að uppfylla hana, að stunda hana, og framkvæma athafnir sem eru alltaf og allstaðar rangar, illar.

Og því eiga fjölskyldur að finna leið til þess að halda nánu sambandi við fjölskyldumeðliminn í svona tilvikum, son eða barnabarn eða hver það er —í því skyni að draga hann út úr þessu brenglaða sambandi.

Við vitum að þessháttar samband gerir einstaklinginn afar óhamingjusaman með tímanum. Og því er mikilvægt að halda eins nánu sambandi við hann og hægt er. En þessu tiltekna sambandsformi ætti ekki að vera þröngvað upp á aðra fjölskyldumeðlimi, og sérstaklega ekki áhrifagjörn börn. Og ég hvet foreldra, afa og ömmur — eða hvern sem er — að vera mjög klók í þessu máli og ekki hneyksla börn sín eða barnabörn.

Því er sífellt komið á framfæri í samfélagi okkar nútildags að hverskonar kynferðissambönd, hvað sem þér hentar — eða þú laðast að því — sé í lagi, sé rétt. En við viljum ekki að börnin okkar komist á þá skoðun, sem við gerum ef svo virðist sem við látum afar syndugar athafnir fjölskyldumeðlims óátaldar.

Þetta er sannarlega uppspretta mikilla þjáninga, en það felur alltaf í sér þjáningu að leitast við að gera hið góða og rétta. Og í svona tilfelli verður það örugglega þannig. En sú þjáning leiðir reyndar til frelsunar á endanum.

Þegar kemur að kirkjusöfnuðum er staðan mjög áþekk því söfnuðurinn er — ég held að það hafi verið heilagur Jóhannes Páll páfi annar, sem sagði eitt sinn, að söfnuðurinn er „fjölskylda sem samanstendur af fjölskyldum“. Þannig að ef meðlimur safnaðarins er opinberlega í samkynhneigðri og þar með syndugri sambúð, já þá ætti presturinn að reyna að halda góðu sambandi við þann aðila — eða þá báða ef þeir eru kaþólikkar — og reyna að hjálpa þeim til að yfirgefa þetta synduga samband og byrja að lifa skírlífi. Presturinn ætti einnig að hvetja þá til að mæta í messu á sunnudögum, biðja og gera aðra hluti við hæfi, í því skyni að reyna að vinna bug á þessari alvarlegu synd.

Þetta fólk sem lifir svona lífi getur vitaskuld ekki verið í neinskonar leiðtogahlutverki í söfnuðinum, því slíkt mundi gefa öðrum sóknarbörnum til kynna að samband þeirra sé sjálfsagt og eðlilegt. Því þegar við erum safnaðarleiðtogar, erum við á vissan hátt að bera því vitni hvernig hegðun samræmist því að vera kaþólikki. Og fólk sem lifir ekki í samræmi við kaþólska trú sína fær ekki leiðtogahlutverk. Það er til dæmis ekki beðið um að lesa úr ritningunni við messu — eða að takast á hendur annað leiðtogahlutverk — fyrr en það hefur leiðrétt stöðu sína og tekið sinnaskiptum, og er þá tilbúið í slíkt leiðtogahlutverk.

Það hneykslar safnaðarmeðlimi okkar annars vegar vegna þess hvað það þýðir fyrir grundvallarþátt í lífi okkar, kynverund okkar, og hvað hún er. Hins vegar er það ekki hollt fyrir þessar tvær manneskjur sem eru í brengluðu sambandi vegna þess að þær fara að halda að kirkjan samþykki á einhvern hátt það sem þær gera.“

Það verður að segja Frans páfa til hróss að hann hefur smám saman svipt Burke kardinála flestum embættum. En svona í alvöru, er ekki eitthvað galið við stofnun sem hampar svona manni upp í sess biskups og síðan kardinála?

Burke er því miður ekki eini kaþólikkinn með þessar skoðanir á hvernig lífi samkynhneigðu fólki lifir, og skoðanir hans eiga einnig hljómgrunn í fjölmörgum öðrum trúarbrögðum.

Vonandi eru þær þó á undanhaldi, og vonandi stimpast Frans páfi gegn þeim (allavega svona skítaáróðri) en eins og árið 2016 hefur verið má svosem vera að barátta forheimskunnar gegn samkynhneigðum eflist á næstu árum.

Fóstureyðingalögum í Póllandi mótmælt á svörtum mánudegi

Konur þyrptust út á götur og torg í Póllandi í dag til að mótmæla lögum sem gera fóstureyðingar ólöglegar og refsiverðar nema líf konunnar sé í hættu. Ef lagafrumvarpið verður samþykkt þá munu læknar sem framkvæma aðgerðina og konur sem gangast undir hana eiga yfir höfði sér allt að fimm ára fangelsisvist. Gildandi lög kveða á um að allar fóstureyðingar eru ólöglegar nema lífi móðurinnar sé ógnað vegna meðgöngunnar, meðgangan sé orsök nauðgunar eða sifjaspells, eða fóstrið sé alvarlega vanskapað. En nú ætlar pólska þingið semsagt að taka þó þessa möguleika frá konum. Þessu mótmæltu pólskar konur í dag, lögðu niður vinnu að fyrirmynd íslenskra kvenna, og kröfðust þess að sjálfsákvörðunarréttur þeirra væri virtur. Pólskar konur hér á landi lögðu fram sömu kröfu á Austurvelli og nutu stuðnings íslenskra kynsystra sinna. Einnig hefur tæpur helmingur þingmanna (þegar þetta er skrifað)* skrifað undir áskorun til pólska þingsins þar sem þess er farið á leit að endurskoða þessa (ómannúðlegu) lagasetningu.

Í viðtali við Pressuna sagði  Donata H. Bukowska einn skipuleggjandi mótmælanna á Austurvelli:

„Í grófum dráttum þá snýst þessi tillaga um breytingu á núverandi fóstureyðingarlögum að banna fóstureyðingar alveg nema að lífi móðurinnar sé í hættu. En læknar þurfa þá að bíða þangað til að konan sé í lífshættu svo þeir geti gert eitthvað. Enginn getur sagt að það verði ekki of seint. Þetta mun einnig leiða til þess að það verður ekki skoðað hvort að einstaklingur sé undir lögaldri.

Margir átta sig ekki á öllu því sem tillagan stendur fyrir, til dæmis ef kona missir fóstur þá getur hún þurft að sæta lögreglurannsókn. Þá verður rannsakað hvort að hún hafi gert eitthvað sem stefndi lífi fóstursins í hættu og gæti átt yfir höfði sér allt að þriggja ára fangelsisvist.

Lögin hafa ekki einungis áhrif á þá staðreynd að konur verða neyddar til að ganga með t.d. barn nauðgarans síns eða verulega vanskapað fóstur sem hefur litlar sem engar lífslíkur eftir fæðingu. Þetta hefur áhrif á svo margt annað eins og fósturgreiningar og glasafrjóvgun. Það er mikil andstaða í kaþólsku kirkjunni í Póllandi að glasafrjóvganir séu framkvæmdar og ef lögin vera samþykkt þá eru þessar aðgerðir úr sögunni. Þó að það standi ekki með skýrum stöfum þá vitum við að þetta leiðir til þess.“

Auk þess sem það er sjálfsagt mál fyrir okkur að sýna pólskum konum stuðning (hvað þá þegar þær sem hér eru búsettar fara fram á það) þá er alltaf ástæða til að vera á varðbergi gagnvart þeim sem vilja draga úr réttindum kvenna, á hvaða sviði sem er. Réttur kvenna til að ráða sjálfar hvort og hvenær þær eignast börn er sértakur þyrnir í augum kaþólsku kirkjunnar og ýmissa annarra bókstafstrúarmanna. Einnig er það er fylgifiskur þjóðernisstefnu að ætlast til þess að konur sjái um að fjölga þjóð sinni, og þá er nærtækt að grípa til þeirrar lausnar að banna þeim að stjórna barneignum sínum sjálfar. Og svo eru auðvitað karlremburnar (sem sannarlega er einnig að finna hjá trúuðum og þjóðernissinnum) en þeirra ær og kýr er að ráðskast með konur og takmarka réttindi þeirra og völd.

Gegn öllu þessu þarf að berjast, hér heima jafnt og í löndum þar sem réttindi kvenna eru fótum troðin eða í hættu. Okkur kemur það við. Okkar líkami okkar val.


___
* Athygli vekur að þingmenn stjórnarandstöðu skrifa undir í stórum stíl en afar fáir þingmenn stjórnarflokkanna, og þá helst konur. Einu stjórnarflokkakarlarnir sem hafa skrifað undir eru framsóknarþingmaðurinn Karl Garðarsson og sjálfstæðismaðurinn Birgir Ármannsson. Sá síðarnefndi er reyndar sagður framsóknarmaður í fréttum Vísis og Kjarnans (og sjálfsagt víðar) en Birgir er semsagt eini sjálfstæðiskarlinn sem sýnir þessu máli stuðning.

Er það einhverstaðar í verklýsingu innanríkisráðherra að taka sum málefni ráðuneytis síns fantatökum?

Innanríkisráðherra er yfir kirkjumálum, lögreglunni, útlendingamálum.

Í nótt sköruðust þessi þrjú svið þegar lögreglan dró útlendinga útúr kirkju sem þeir höfðu leitað skjóls í. Hælisleitendurnir voru þarna í boði sóknarprestsins sem bauð þeim kirkjugrið; lögreglan að boði Útlendingastofnunar. Hvort það var innanhússákvörðun hjá lögreglunni eða sérstök ósk Útlendingastofnunar að senda fautann sem barði viðstadda um leið og hann dró unglingspiltinn miskunnarlaust út, er óvitað. Innanríkisráðherra er yfirmaður löggufautans jafnt sem sóknarprestsins. Með hverjum tekur hún afstöðu – burtséð frá því að hún tekur augljóslega ekki afstöðu með hælisleitendum frá Írak. Var það ekki fyrrverandi formaður flokksins hennar sem kvittaði uppá innrásina þar? Það er eins og mig minni það, en það er auðvitað ekki til siðs hjá innanríkisráðherra að rifja upp orsakir og afleiðingar. Hvað þá að átta sig á hvenær er gengið út fyrir velsæmismörk.

Útlendingastofnun er í aðalhlutverki í öðru andstyggilegu máli – og innanríkisráðherra líka. Fjölmiðlum er nú bannað að taka við hælisleitendur. Reyndar má hreinlega enginn heimsækja þá eða tala við þá, sýna þeim samúð í aðstæðum þeirra eða reyna að stytta þeim stundir á nokkurn hátt. Það er nefnilega svo óheppilegt þegar ‘málsnúmer fá andlit’. Það hefur nefnilega sýnt sig að þá hættir venjulegum íslenskum ríkisborgurum stundum að standa á sama um hælisleitendur. Útlendingastofnun vill að við verðum öll eins og Útlendingastofnun sem stendur á sama um hælisleitendur. Og yfir þetta leggur innanríkisráðuneytið — ráðuneyti Ólafar Nordal — blessun sína.

Þó ég hafi talið upp þrjá málaflokka sem heyra undir innanríkisráðuneytið eru þeir vitaskuld fleiri. Mannréttindi heyra líka undir ráðuneytið. Það er vægast sagt kaldhæðnislegt.

Fjöldamorðin í Orlando

Það var í senn sorglegt og fallegt að sjá fánaborgina við ráðhús Reykjavíkur í dag. Regnbogafáni LGBTQ- fólks, fáni Bandaríkjanna og fáni Reykjavíkur blöktu þar í hálfa stöng til að minnast fórnarlamba skotárásarinnar í Orlando um helgina. Þar létu fimmtíu manns lífið og ríflega fimmtíu til viðbótar særðust þegar óður byssumaður lokaði fólkið inni klukkustundum saman og sallaði það niður með stríðstólum sem hann hafði keypt án nokkurrar fyrirstöðu í landi hinna frjálsu byssueigenda.

Fyrir utan það að þetta er mannskæðasta skotárás í Bandaríkjunum til þessa, eru nokkur atriði sem heimsbyggðin ræðir nú.

Sú staðreynd að árásarmaðurinn var afganskur að uppruna, og múslimi í þokkabót, og sagðist ennfremur styðja Íslamska ríkið (Daesh) – enda þótt ekkert bendi til að hann hafi verið á þess vegum.

Óheft byssueign Bandaríkjamanna og að hvaða vitleysing sem er getur keypt sér byssur sem eiga ekkert skylt við vopn til að verjast innbrotsþjófum eða skjóta sér í matinn.

Hatur á samkynhneigðum, sem sumir trúarhópar rækta mjög meðal áhangenda sinna. Phelps fjölskyldan í Bandaríkjunum er ein þeirra (og sú versta), en sumt hvítt fólk, sem kallar sig kristið, fætt og uppalið á Vesturlöndum — og ekki síst karlmenn — kemst í álíka uppám að sjá karlmenn kyssast og fjöldamorðinginn Omar Mateen.

Eins og Magnús Halldórsson kemst að orði í grein á Kjarnanum, þar sem hann ræðir byssueign Bandaríkjamanna ítarlega:

„Brotalöm í byssulöggjöfinni er eitt, en hatursglæpur gegn hinsegin fólki annað. Mikil samstaða hefur skapast meðal hinsegin fólks um allan heim eftir árásina í Orlando. Hún hitti samfélag hinsegin fólks í hjartastað, enda staðir eins og Pulse var, hálfgert athvarf fyrir fólk innan þessa samfélags. Það sækir styrk til fólks í svipuðum aðstæðum. „Pulse var griðarstaður fjölbreyttrar flóru hinsegin fólks, sem sumu hverju hafði verið úthýst af fjölskyldum sínum. Þar fann fólk nýja fjölskyldu, vini, gleði og ást. Árásin er því árás á hjarta hinsegin samfélagsins.“

Mér varð hugsað til hinnar ágætu hljómsveitar Bronski Beat sem gerði ekki bara fjöruga danstónlist heldur voru textarnir baráttutextar sem fjölluðu um líf samkynhneigðra, og án þess að vita neitt um tónlistarstefnu Pulse klúbbsins trúi ég því að lög Bronski Beat hafi oft ómað þar um sali. Lagið Why? á vel við eftir fjöldamorð helgarinnar en samt er finnst mér angurvær stemningin í Small Town Boy höfða meira til mín núna.

Fjölnota safnaðarheimili frjálslyndrar kirkju

Ætli það sé ekki vika síðan ég rakst á túrista sem vildi vita muninn á Fríkirkjunni og öðrum kirkjum landsins. Ég rifjaði upp klofninginn í þjóðkirkjunni útaf einhverju smáræði fyrir hundrað árum en sagði að þetta væri þrátt fyrir það sama trúin og þarna í stóru kirkjunni uppi á holtinu. Bætti svo við að Fríkirkjan væri reyndar framsækin og frjálslynd, og hefði til að mynda blessað samkynja pör meðan enn var ekki leyfilegt að gefa þau saman í lögformlegt hjónaband (og sleppti alveg þætti Þjóðkirkjunnar sem árum saman kom í veg fyrir slík hjónabönd).

Næst get ég svo hnýtt því aftan við, að frjálslyndi og náungakærleikur væri reyndar á því stigi í Fríkirkjunni að þegar trúfélag múslima var á hrakhólum hafi honum verið boðið að nota safnaðarheimili kirkjunnar til bænahalds.

Það er fín viðbót við sögu Fríkirkjusafnaðarins.

Eftir urðu níu

Þá er orðið ljóst hvaða níu manneskjur eru í framboði í forsetakosningunum. Hér, undir „frambjóðendur“ má stöðluð viðtöl við þau næstum öll (einum frambjóðanda hugnast ekki að tala við ríkisfjölmiðilinn, þið megið giska á hver það er). Mér líst afar vel á tvo frambjóðendur en mun síður á hina, af ýmsum orsökum.

Skulu nú frambjóðendurnir níu afgreiddir snarlega í stafrófsröð.

Andri Snær Magnason
Andri Snær segir að forseti geti „vakið máls á málum sem brenna á fólki hverju sinni, hvort sem það eru húsnæðismál ungs fólks, framtíð menntunar eða málefni eldri borgara“. Hann „segist telja að forsetinn geti stuðlað að aukinni umræðu um náttúruvernd og stór hagsmunamál sem varða umhverfið - ekki síst málefni hafsins“.

Hann talar fyrir þjóðgarði á hálendinu og að klára stjórnarskrárferlið. Hann vill leggja rækt við íslenskuna og önnur móðurmál og berjast gegn ólæsi. „Góður lesskilningur og orðaforði eru mikilvægt veganesti til að takast á við lífið. Ísland á að vera land tækifæranna fyrir öll börn, ekki síst þau sem flytja til landsins.“

Svo má ekki gleyma að Andri Snær skrifaði hið magnaða Draumaland — sjálfshjálparbók handa hræddri þjóð.

Mér finnst Andri Snær afar góður kostur í embætti forseta og tel að hann yrði okkur mjög til sóma.

Ástþór Magnússon
Enn einu sinni auglýsir Ástþór að hann á ekkert erindi við þjóðina. Síendurtekin framboð hans eru fyrst og fremst áminning um að það þarf að breyta skilyrðum til framboðs; að það þurfi ákveðna prósentutölu kosningabærra manna til að mæla með frambjóðandanum í stað þess að 1.500 undirskriftir dugi mönnum áfram í framboð eins og nú er. Enda þótt Ástþór tali fyrir friði þá hefur hann aldrei náð eyrum almennings, til þess er hann alltof galinn.

Davíð Oddsson
Davíð hefur verið formaður þáverandi stærsta stjórnmálaflokksins, forsætisráðherra, utanríkisráðherra, Seðlabankastjóri, og ritstjóri fyrrum stærsta dagblaðsins. Honum þykir ekki nóg að gert og vill nú tróna efst í stjórnkerfinu, ráðskast með stjórnarmyndanir, stoppa allar tilraunir til að breyta eða koma á nýrri stjórnarskrá, og hafna öllum undirskriftalistum sem t.a.m. koma illa við stuðningsmenn hans í útgerðinni. Til allrar hamingju nýtur framboð hans lítils fylgis. Annaðhvort á hann eftir að finna sér tylliástæðu til að hætta við framboðið þegar nær dregur og hann sér fram á ekki bara tap heldur stórtap, eða þá að hann verður með skítadreifarann á lofti allt framá síðustu stund. Hann er þegar farinn að nota Moggann til að ata aðra frambjóðendur auri, varla skánar það úr þessu.

Elísabet Kristín Jökulsdóttir
Elísabet skrifaði eina bestu ljóðabók síðustu ára, Ástin ein taugahrúga. Enginn dans við Ufsaklett, sem hlaut Fjöruverðlaunin í flokki fagurbókmennta. Elísabet er líka skemmtilega öðruvísi, en hún stimplaði sig hinsvegar algjörlega út sem forsetaframbjóðandi í viðtali við Stundina með þessum ummælum.

Sér Elísabet til dæmis fyrir sér senuna þegar hún, sem forseti Íslands, hittir fyrirmenni í Evrópusambandinu og les þeim pistilinn. „Pútín og Margrét Danadrottning og þau öll, ég segi bara við þau „þið eruð öll helvítis skíthælar, að koma svona fram við flóttamenn. Og þú Pútín þarna, hvernig þú bombarderar Sýrland!“

Þetta átti kannski að vera fyndið, og auðvitað væri ágætt ef einhver læsi yfir hausamótunum á Pútín og fyrirmennum ESB (Margrét Danadrottning er þó líklega ekki rétta manneskjan til að skamma), en það er afar óþægileg tilhugsun að forseti landsins leyfði sér slíkt. Forsetaefni ætti ekki einusinni að gantast með svona.

Guðni Th. Jóhannesson
Guðni segir að forseti á að vera öllum óháður, mannasættir, málsvari landsins, og sameiningartákn. Forseti á að „tryggja að þjóðin eigi síðasta orðið í stærstu málum sem hana varðar.“

Guðni er utan trúfélaga (ekkert bendir þó til að hann sé trúlaus) og segir sína trúarjátningu vera „mannréttindasáttmáli Sameinuðu þjóðanna: „Hver maður er borinn frjáls, jafn öðrum að virðingu og réttindum. Menn eru gæddir vitsmunum og samvisku og ber þeim að breyta bróðurlega hver við annan.““ Þetta er besta trúarjátning sem ég hef heyrt.

Ef svo fer sem horfir verður Guðni næsti forseti. Það líst mér alveg hreint ágætlega á.

Guðrún Margrét Pálsdóttir
Það er skammarlegt en ég þurfti að rifja upp hvor er hvað, Guðrún og Hildur. En Guðrún er semsagt hjúkrunarfræðingur og fyrrverandi formaður ABC barnahjálpar, og hefur fengið fálkaorðuna fyrir líknarstörf á alþjóðavettvangi. Það hljómar mjög vel, en svo versnar í því. Guðrún Margrét er nefnilega svo trúuð að hún vill halda bænastundir í Bessastaðakirkju, og ætlar að „standa fyrir Góð­gerð­ar­viku þjóð­ar­innar þar sem allir leita leiða til að verða öðrum til góðs og safna fjár­magni til að blessa aðra“, verði hún forseti. Sem ég leggst eindregið gegn.

Halla Tómasdóttir
Eins og ég vildi gjarnan að það hefði komið fram ‘sterk’ kona sem hægt hefði verið að kjósa, þá líst mér ekkert á Höllu. Jújú, hún virðist vera feministi, og margt sem hún segir er voða áferðarfallegt. En fortíð hennar hjá Viðskiptaráði er henni fjötur um fót, og ekki finnst mér Pepsi starfsreynslan vera neitt til að stæra sig af. Ef það er eitthvað sem Ísland þarf ekki á að halda er að einstaklingur úr viðskiptalífinu verði húsráðandi á Bessastöðum. Þar hafa áður allar gáttir staðið opnar fyrir allskyns ‘viðskiptajöfrum’ (sjá dómsmál yfir mörgum þeirra) og ekki á það hættandi að slíkt gerist aftur. Nei takk.

Hildur Þórðardóttir
Hildur er þjóðfræðingur að mennt, hefur skrifað leikrit og sjálfshjálparbækur (sem eru ekkert í átt við Draumalandið). Hún hefur verið sjálfboðaliði hjá Rauða krossinum og Samhjálp. Hún virðist vænsta kona og sósíalisti í þokkabót. En orkulíkamatal, fyrralífspælingar og allskonar heilunar-eitthvað á ekki uppá pallborðið hjá mér þegar ég kýs forseta.

Sturla Jónsson
Sturla er fulltrúi þeirra sem fóru illa úr hruninu, og virðist ætla að berjast fyrir sömu hlutum sem forseti og hann ætlaði sér þegar hann hugðist setjast á þing. Hann svarar spurningum um afstöðu sína til málefna ýmissa hópa fólks með vísun í 65. grein stjórnarskrárinnar (hann vill ekki nýja) sem segir að allir séu jafnir fyrir lögum. Eitthvað er það þröngur skilningur.

Hluti af forsetastarfinu felst í gestgjafahlutverki fyrir erlenda tignargesti. Ég sé ekki fyrir mér Sturla tækla það verkefni.


Læt staðar numið að sinni, en mig rennir í grun að ég eigi eftir að skrifa meira um einstaka frambjóðendur.

Tortóla skyggði á mars

Undanfarnar tvær vikur hafa verið lagðar undir hagrænar hagræðingar forsætisráðherra og nú síðast annarra ráðherra ríkisstjórnarinnar. Og kannski ekki allt upptalið enn af því aflandseyjafélagaliði.

En það var hitt og þetta annað sem gerðist í mars, áður en skattaskjólaumræðan heltók líf okkar (mitt) og hér skal gerð grein fyrir nokkru af því á síðasta degi mánaðarins.

Tryggingafélögin
Eitt af því sem gæti hæglega fallið í gleymsku og dá er að tryggingafélögin sem ætluðu að greiða skrilljónir í arðgreiðslur kiknuðu undan almenningsálitinu og lækkuðu arðgreiðslurnar talsvert (nema TM). Það segir okkur einfaldlega að aðhald fjölmiðla og viðbrögð neytenda/samfélagsins skiptir gríðarlegu máli – og getur haft áhrif.
En tryggingafélögin lækkuðu ekki arðgreiðslurnar með glöðu geði. Fyrst í stað héldu þau fast við fyrri ákvörðun en eftir að fjöldi viðskiptavina hafði horfið á braut (eða hótað því) létu þau undan.

En í dag birtist svo frétt um að greiningardeild Capacent héldi því fram að arðgreiðslurnar sem voru fyrirhugaðar hafi ekki verið of háar „út frá viðskiptalegum forsendum“. Það er nokkuð ljóst að tryggingafélögin pöntuðu þetta álit.
„Arðgreiðslurnar sem ákvarðaðar voru í byrjun árs, sem eru eina leiðin fyrir hluthafa að fá ávöxtun á sínu fé, voru ekki of háar út frá viðskiptalegum forsendum. Við ætlum ekki að leggja mat á það hvað fólki finnst og hvað sé rétt eða rangt pólitískt. En hreint og klárt viðskiptalega, þegar ekki er búið að greiða út arð í langan tíma og peningurinn er búinn að safnast upp inni í félaginu, þá geturðu tekið ákvörðun um að annaðhvort greiða arðinn út til eigenda eða til tryggingahafa,“ segir hinn aðkeypti sérfræðingur Capacent.

Hæfilegilegar launahækkanir hæfra manna
Laun forstjóra hafa hækkað umfram launavísitölu en Þorsteini Víglundssyni framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins segir að þeir (þ.m.t. hann sjálfur) hafi sýnt gott fordæmi í launahækkunum því hlutfallslega hækkuðu aðrir launahópar meira. Við þessu segir Óli Kristján Ármannsson í leiðara:

„En er það í raun svo að gangi upp að horfa á hlutfallshækkun launa og dæma launaþróunina út frá því? Prósentuhækkunin vegur nefnilega misþungt eftir því hvaðan er reiknað.



Ef launamaður með 300 þúsund krónur í laun fær 6,5 prósenta hækkun fara laun hans í 319.500. Kallar slík hækkun á að laun stjórnanda með 1,8 milljónir króna taki sömu hlutfallhækkun? Hærri launin færu þá í ríflega 1,9 milljónir króna, hækkuðu um 117 þúsund krónur á meðan launamaðurinn hækkar um rúmar 19 þúsund krónur.

Við rúmlega sex prósenta hækkun á hvorum tveggja vígstöðvum eykst launamunurinn í þessu dæmi um 97.500 krónur, eða um fimmfalda þá hækkun sem launamaðurinn með þrjúhundruðþúsundkallinn fékk í sinn hlut.


Ætlar einhver í alvörunni að halda því fram að þarna sé um að ræða þróun sem ekki stefnir í óefni?“

Mér finnst þetta svo gott hjá Óla Kristjáni að minnir mig helst á eigin gagnrýni á hækkun matarskattar, sem er eitt af þeim verkum sem ríkisstjórn Sigmundar Davíðs getur stært sig af, og mun hann eflaust telja það upp sem eitt af sínum glæstustu afrekum, þegar rætt verður um vantraust á þingi.

Eðal hafnarverkamenn
Kjaraviðræður starfsmanna í álverinu í Straumsvík breyttu verulega um stefnu þegar skrifstofublækur gengu í störf hafnarverkamanna. Enn og aftur er verið að hygla auðvaldi á kostnað launamanna.

Áttu þeir að gjalda frændseminnar?
Fjármálaeftirlitið hefur nú staðfest það sem allir vissu, að Landsbankinn var í tómu tjóni þegar gullgæsin Borgun var seld til frænda Bjarna Ben. (Muniði eftir Bjarna Ben? Það er ágætt því það er ekki víst að hann muni eftir sér sjálfur, hvað þá hvar hann lagði frá sér skattaskjólin.)

Þrælahald undir jökli
Í febrúar komst upp um þrælahald í Vík í Mýrdal. Um miðjan mars kom í ljós að það mál fékk síður en svo farsælan endi því konurnar sem beittar höfðu verið þessum órétti fengu smánarlega meðferð af hendi yfirvalda og hrökkluðust úr landi. Það er svo auðvitað hneyksli útaf fyrir sig að viðbragðsteymi vegna mansals hafi boðið konunum að vinna sjálfboðavinnu – svona eins og þær væru ekki búnar að vinna nóg án þess að fá almennilega borgað. En innanríkisráðuneytið ætlar í framhaldinu að taka mið af ábendingum sem gerðar hafa verið vegna verklags í mansalsmálum.

Jafnréttisstofa getur ekki gert neitt rétt
Jafnréttisstofu leist ekki á nefnd sem innanríkisráðherra skipaði því í henni áttu að sitja þrjár konur og einn karl, en kynjajafnrétti á auðvitað að gilda í nefndum á vegum hins opinbera. Nefnd þessi á í ofanálag að undirbúa heimild fyrir skiptri búsetu barna, málefni sem margir karlar brenna fyrir
. Varð því úr, eftir afskipti Jafnréttisstofu, innanríkisráðherra tók sér aftur tak og bætti nú tveimur körlum við þessa nefnd. Átakanlegur skortur var á húrrahrópum karla.

Af níu athugasemdum við frétt um að jafnréttisstýra óskaði eftir skýringum innanríkisráðherra, voru átta neikvæðar, flestar gengu þær útá að kynjahlutfall hjá Jafnréttisstofu. (Ótrúlegt en satt: Friðgeir Sveinsson átti einu jákvæðu athugasemdina.) Þegar í ljós kom að innnaríkisráðherra hafði farið að ábendingu Jafnréttisráðs urðu hreinlega engin fagnaðarlæti heldur nöldruðu tveir þekktir andfeministar um kynjahlutföll í nefndum þar sem konur eru í meirihluta.

Kannski útafþví að „karlar“ eru ekki lengur í heitinu?
Jafnrétti eins og karlar hafa óskað eftir því hefur samt greinilega komist á dagskrá víðar (þótt þeir fagni aldrei slíkum áföngum) þá hefur meðferðarúrræðið Karlar til ábyrgðar nú skipt um nafn – og heitir nú Heimilisfriður: Meðferðar- og þekkingarmiðstöð um ofbeldi í nánum samböndum vegna þess að það er einnig fyrir og á að höfða til kvenna sem beita ofbeldi. En eins og meðferðaraðilarnir segja:

„[Það] er rökrétt að þróunin hafi verið sú að fyrst er athyglinni beint að heimilisofbeldi þar sem karlar eru gerendur og konur þolendur og meðferðar- og stuðningsúrræði þróuð út frá þörfum þeirra, en síðan sé athyglinni beint að stuðningi við karla sem eru þolendur og meðferð fyrir konur sem eru gerendur.“

Engin athugasemd var skrifuð við greinina.

Valdabarátta innan kirkjunnar (fyrst núna)
Deilur innan þjóðkirkjunnar rötuðu í fréttir. Þrír lögfræðingar voru fengnir til að greina, skýra og gefa álit á ábyrgð biskups annars vegar og kirkjuráðs hins vegar. Ástæðan var deilur kirkjuráðs og biskups um völd innan þjóðkirkjunnar. Niðurstaða skýrslu þeirra er sú að „biskup teljist lægra sett stjórnvald gagnvart ráðinu, að minnsta kosti um þau verkefni kirkjunnar sem unnt er að bera undir kirkjuráð og falla undir úrlausnarvald þess“.
Ómar Ragnarsson kom með ágæta athugasemd af þessu tilefni:

„Spurning er hvort það sé eðlilegt að þegar kona er í fyrsta sinn biskup skuli það koma upp þá fyrst að vald biskups sé minna en kirkjuráðs.“

Ja eitthvað varð að gera við þessu skelfingarástandi.

Framsókn og umhverfið
Ómar segir annars áhugaverða sögu á bloggi sínu (eða ölluheldur í athugasemd við eigið blogg), sem liggur beint við að líma beint hér inn.

„Eina trúnaðar/einkasamtalið frá þessum tíma, sem ég get aflétt trúnaði af var einkasamtal við Finn Ingólfsson, sem ég vitna í í áttblöðungnum 2006, en hann sagði við mig að það yrði að halda uppi stanslausum virkjana- og stóriðjuframkvæmdum, af því að annars kæmi kreppa og atvinnuleysi. Ég spurði hvað ætti að gera þegar búið væri að virkja allt og ekkert væri eftir svaraði hann: "Það verður verkefni þeirrar kynslóðar sem þá verður uppi."
Sem sagt, við báðir dauðir og allt í fína lagi.
Ég hitti Finn í afmælisveislu fyrir þremur árum og sagði honum, að ég hefði haldið trúnað við hann í öll þessi ár, af þvi að það væri prinsíp hjá blaðamanni. Þá sagði hann, að það væri alveg óþarfi fyrir mig, hann stæði við þessi orð sín og ég hefði allan tímann mátt hafa þetta eftir honum.“

Finnur er alvöru framsóknarmaður og iðrast einskis.

Nokkrar góðar greinar að lokum
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir skrifaði frábæra grein sem ber heitið „Stríðið gegn kærendum kynferðisbrota“, og fjallar um Villa Vill og Svein Andra.

„Sjaldan hefur verið jafn harkalega gengið fram gegn þeim sem kæra kynferðisbrot og undanfarið, þegar þeir hafa verið kærðir á móti fyrir rangar sakargiftir og jafnvel nauðgun. Gagnsóknin gegn opinni umræðu um kynferðisbrot er hafin og þar fara tveir lögmenn fremstir í flokki.“

Ólafur Grétar Gunnarsson fjölskyldu- og hjónabandsráðgjafi hefur skrifað tvær ágætar greinar gegn brennivín-í-búðir frumvarpinu. Sú fyrri snýr talsvert að félagslegum vandamálum í ákveðnu sveitarfélagi, hin síðari fjallar um heimilisofbeldi og afleiðingar þess á geðheilbrigði barna. Það er mikilvægt að þessum hliðum málsins sé velt upp og Ólafur gerir það vel.

Kristín Jónsdóttir skrifaði um klámskoðanir Siggu Daggar kynfræðings, og er pistill hennar á Knúzinu góður lestur.

Annað gott knúz er þýdd grein um Amnesty, vændi og mansal, þar sem kemur í ljós að ráðgjafi Amnesty, þegar verið var að taka umdeilda ákvörðun um afglæpavæðingu vændis, hefur verið dæmd fyrir mansal.

Hálfur vegan

Árið byrjar ekki rólega. Nú þegar fyrsti mánuður þess er hálfnaður er rétt að renna yfir nokkur hitamál.

Skaup
Skaupið fór misjafnlega í fólk að vanda. Að mínu mati hefði það mátt vera pólitískara, mér finnst það skemmtilegra en upptalning á dýrum íþróttafatnaði. Það er ekki til siðs að pólitíkusar kveinki sér undan Skaupinu en þingmenn stjórnarflokkanna notuðu tækifærið þegar Barnaskaupið reyndist hafa verið með mun beittara háð en fullorðinsskaupið, og kvörtuðu undan áróðri. Grínið er auðvitað að biskupssonurinn með barnaskaupið er alinn upp við að eðlilegt sé að troða áróðri ofan í börn, og þá eru þingmennirnir sem kvörtuðu báðir úr flokkum þar viðhorf til kirkjuferða skólabarna er mjög jákvætt.

Hafnartorg
Svo mjög hafði verið rifist um miðaldra hafnargarð við Tryggvagötu að fæstir mundu eftir að þar átti að koma hús. Og þvílíkt hús! Þegar mynd af bákninu fyrirhugaða blöstu við kom í ljós að það átti að vera stærra en jafnvel ljóti svarti kassinn við Lækjartorg. (Það vill svo til að eftir að þessar myndir birtust kom auglýsing í blaði um að á 3ju hæð svarta kassans væri til leigu „skrifstofuhúsnæði á besta stað með einstöku útsýni“. Vonandi svarar einhver auglýsingunni áður en útsýnið hverfur.)

Við hinn enda Lækjargötu á líka að hrúga steypumagni sem virðist í sömu stærðarhlutföllum og báknið, afsakið „verslunarplássið“. Ætli arkitektunum finnist ekki þessar byggingar „kallast á“? Það er yfirleitt þannig sem þeir útskýra sín verstu verk, þegar þeir þá ekki segja að þau „stingi skemmtilega í stúf“ við umhverfi sitt. Hið síðarnefnda gerir það sannarlega (að undanskildum ljóta svarta kassanum).

Sif Sigmarsdóttir skrifaði slíkan snilldarpistil um þetta skipulagsslys í blaðið í dag að það er skylda að lesa hann.

Listamannlaun með meiru
Hinn árlegi héraðsbrestur, eða umræðan um úthlutun starfslauna listamanna, stendur sem hæst. Að þessu sinni hefur umræðan tekið óvænta stefnu og tengst vangaveltum um hugsanlega forsetaframbjóðendur. Erling Ólafsson orðar það þannig:

„Ætli forsetakosningar séu byrjaðar það mætti halda þegar maður sér skrif ofsaíhalds liðsins gegn hugsanlegum frambjóðanda sem er friðarsinni, umhverfissinni og félagslega þenkjandi. Það er allt gert til þess að hindra framgang hans. Nú er það níð um letingjann á ríkisjötunni sem þiggur milljónir af bláfátækri alþýðu.“

Það er ágætt að halda því til haga að 365 miðlar (þessir sem hafa Kristján Má Unnarsson á launaskrá, þennan sem mærir stóriðju í hverju orði) hafa birt myndir af rithöfundum sem fá starfslaun listamanna eins og um glæpamenn sé að ræða, og gera sem minnst úr framlagi hvers og eins til menningarsköpunar. Sá sem hefur verið orðaður við forsetaframboð fær sérstaka útreið. En auðvitað bara alveg óvart, eins og allt annað hjá 365 miðlum.

Forsetaframbjóðandi(?)
Í Fréttablaðinu hefur líka verið fjallað um hugsanlegt framboð Katrínar Jakobsdóttur. 365 miðlum er mjög í mun að hún bjóði sig fram því Katrín er stjórnarflokkunum mjög skæður andstæðingur sem flestir aðdáendur ríkisstjórnarinnar myndu gjarnan vilja losna við. Hyrfi Katrín af þingi tæki hún jafnframt með sér titillinn vinsælasti stjórnmálamaðurinn. Því yrðu margir í ríkisstjórnarflokkunum fegnir.

Það er eitthvað rotið
Danska ríkisstjórnin hefur lagt fram frumvarp sem takmarkar möguleika fjölskyldna flóttamanna á að sameinast í Danmörku. Þá segir þar að gera megi upptæk verðmæti í fórum flóttamanna, þar af fé umfram tiltekna upphæð og skartgripi. Frumvarpið hefur breyst eftir harða gagnrýni; nú mega flóttamennirnir halda eftir giftingarhringnum og öðrum hlutum sem hafa tilfinningalegt gildi svo sem heiðursmerki og fjölskyldumyndir. Sem ekki mátti í upphaflegu frumvarpsdrögunum. (Það bætir ekki úr skák að Svisslendingar fara að nokkru leyti sömu leið og Danir og hirða fé af flóttamönnum.) Ef nasistarnir hefðu ekki hirt fé og skartgripi af gyðingum áður en þeir myrtu þá væri þetta kannski ekki eins æpandi augljósar ofsóknir. Aðallega er þetta samt ógeðslegt.

Afsakið orðbragðið, hér er fjallað um Icesave
Icesave skuldin er nú að fullu greidd. Skilst mér. Finnst samt endilega að áður hafi borist fréttir af því að Icesave málinu sé lokið. Halldór Baldursson teiknaði bestu skýringarmyndina við þetta ruglingslega mál.

Geðþekki álrisinn
Rio Tinto í Straumsvík hefur fryst laun starfsmanna sinna. Álrisinn hefur reynt að kúga þá til að samþykkja að verktakar taki við kjarasamningsbundnum störfum en þeir neitað og hefur kjaradeila þeirra staðið í meira en ár. Starfsmenn álversins eru að vonum sáróánægðir með þessar málalyktir og starfsandinn á vinnustaðnum ku vera skelfilegur.

Af þessu tilefni er skemmtilegt að rifja upp jákvæðar skoðanir Egils Helgasonar á álverum (og Kristjáni Má Unnarssyni).

Grænasta álið okkar í heiminum
Rétt fyrir áramót kærði Landvernd auglýsingar Norðuráls. Snorri Baldursson formaður Landverndar hefur nú skrifað grein þar sem hann hrekur rangfærslur álfélagsins. Niðurlagið hljóðar svo: „Það er fjarri sanni að „álið okkar“ sé einhver grænasti málmur í heimi. Það sem Snorri nefnir held ég ekki, er að með því að dúndra jákvæðum staðhæfingum á borð við „álið okkar“ og „grænasti málmur í heimi“ er verið að gera fólk jákvætt í garð álframleiðslu, alveg burtséð frá því að hægt sé að hrekja staðhæfingarnar. Rétt á meðan auglýsinguna ber fyrir augu eða eyru er hamrað á jákvæðum orðum, þar af leiðir að sá sem meðtekur auglýsinguna verður (eða á að verða) jákvæður í garð álframleiðslunnar. Það er gott að Landvernd lætur Norðurál ekki komast upp með þetta.

Íþyngjandi plássfrekja
Bóndi nokkur á Norðurlandi eystra hefur um nokkurra ára skeið komist upp með að hafa 100 kýr í fjósi sem hefur aðeins legubása fyrir 92 kýr. Honum mun þykja íþyngjandi þessar smámunasömu reglur um að kýr þurfi að leggjast og sofa. Svo heimtar hann bætur vegna tekjutaps vegna þess að hann þarf að fækka kúm svo þær passi í fjósið.

Veganúar

„Veganúar er áskorun til almennings um að prófa vegan lífsstíl í janúar og stuðla þannig með virkum hætti að dýravernd, umhverfisvernd og hættri heilsu. Veganismi er lífsstíll þar sem leitast er við að útiloka og forðast – eftir fremsta megni – hagnýtingu og ofbeldi gagnvart dýrum, hvort sem það á við um fæðu, fatnað, skemmtun eða aðra neyslu.“

Ég dáist að fólki sem er vegan, mér finnst það siðferðilega betra en við hin sem neytum dýraafurða (ég sé t.d. ekki fyrir mér að geta hætt að nota smjör). Vonandi prófa sem flestir að sleppa að borða dýraafurðir, þó ekki væri nema þennan mánuð, eða sleppa allavega kjötinu. Það væri strax spor í rétta átt.

Heima er best
Albönsku fjölskyldurnar sem nú eru orðnar íslenskar komu heim. Það var best.

Tvennt úr óvæntri átt (en samt ekki sömu átt)

Stundum fæ ég einskonar hitasótt og helstu einkenni hennar lýsa sér þannig að ég verð skyndilega sammála fólki sem ég allajafna tel mig ekkert eiga sameiginlegt með eða hef lítið álit á, persónulega, pólitískt eða vegna atvinnu þess.

Það gerðist semsagt fyrir fáum dögum að ég las pistil eftir Þórlind Kjartansson og var hæstánægð með hann.* Pistilinn semsagt. Efni hans umfjöllun um málgagnið Betra land, sem gefið er út af sjónvarpsstöðinni Omega og Þórlindur veltir fyrir sér hvernig ályktanir útlendingur, „sem hefði eingöngu þennan takmarkaða glugga inn í íslenskt þjóðlíf,“ gæti dregið út frá lestri Betra lands. Pistillinn er afar smellinn og gagnrýnin hárbeitt.

Áðan las ég svo pistil eftir Siggu Dögg kynfræðing sem hún ku hafa skrifað í fyrradag. Mér hefur ekki verið vel við kynfræðinga (og tel mig hafa til þess góða ástæðu) en nú kemur sér vel að það er menntun og starf pistlahöfundarins, vegna þess að í þessum pistli reynir hún að „útskýra nokkur grundvallar atriði sem snerta samþykki í kynlífi“. Að gefnu tilefni. Og hún gerir það á þann hátt að pistill hennar ætti að vera skyldulesning á öllum heimilum og í allri kynfræðslu.


Þið lesið, á meðan er best að ég leggi mig.

___

* Þórlindur Kjartansson, annar ritstjóri Deiglunnar og fyrrverandi formaður SUS, hefur verið kallaður „einn aðalsölumaður og hugmyndafræðingur Landsbankans varðandi IceSave,“ en bankinn varð frá einkavæðingu og fram að hruni, „athvarf, útungunarstöð, klakstöð fyrir sjálfstæðismenn“.

Viðbrögð Hollande

Viðbrögð Hollande við hryðjuverkunum í París eru þveröfug við hvernig Stoltenberg brást við þegar Breivik framdi sín voðaverk. Hollande ætlar að „gjöreyða hinu svokallaða Íslamska ríki“. Tíminn leiðir í ljós hvort honum tekst það, en í ljósi þess hvernig gekk þegar Bush yngri þóttist ætla að uppræta hryðjuverk með innrás í Afganistan og Írak, þá er myndi ég ekki veðja á Hollande.

Gallinn við þessar stríðsyfirlýsingar er líka sá að ISIS* vill einmitt slást við erlenda heri, því fleiri því betra. ISIS þráir heimsendi og hryðjuverkin í Líbanon og París eru liður í því að flýta fyrir lokabardaganum. Þeir vilja mæta óvinum sínum við Dabiq (sem er um 40 km norðan við Aleppo og 10 km frá tyrknesku landamærunum) en lokabardaginn skilst mér að eigi að vera við Jerúsalem, svona svo heimsendirinn komi nú örugglega. Og vígamenn íslamska ríkisins gera greinilega ráð fyrir að vinna allar orusturnar til þess svo að enda í eilífri sælu … eða eitthvað svoleiðis. Vígamenn ISIS hræðast varla hótanir Hollande heldur hljóta að fagna þeim. Markmiðinu með árásunum á París náð.

Í stað þess að svekkja sig á röngum viðbrögðum og stríðsæsingi Hollandes er betra að lesa tvo afar jákvæða og góða pistla. Annan skrifar Sigþrúður Guðmundsdóttir og hinn Guðmundur Andri Thorsson.

___

* ISIS er nú æ oftar kallað Daesh, eða Daesh-samtökin. Færslunni hér að ofan verður hugsanlega breytt í þá veru.

Septemberuppgjör

Hitt og þetta hefur verið bloggskríbentnum hugleikið í septembermánuði en ekki orðið að sérstökum pistli eða eingöngu verið minnst á í framhjáhlaupi. Skal nú bætt úr því.

Fæðingarorlof feðra
„Frá hruni hefur það verið árleg frétt að færri feður taki fæðingarorlof en áður. Um fimmtungur feðra barna fæddra árið 2014 ákváðu að taka ekki fæðingarorlof.“ Þannig hefst leiðari Fanneyjar Birnu Jónsdóttur. Hún skýrir frá því að fæðingarorlofssjóður standi illa og ræðir þetta mál allt frá ýmsum hliðum. Undir lok leiðarans segir hún svo:

„Á sama tíma og nauðsynlegt er að veita meiri fjármuni til fæðingarorlofssjóðsins, sem og að hækka þakið, verður þó að benda á að markmið fæðingarorlofslaganna er ekki það að foreldrar geti haldið uppi fyrri lífsstíl á launum frá sjóðnum. Víða annars staðar í heiminum er fyrirhyggjusemi nauðsynleg áður en tekin er ákvörðun um að eignast barn, sem líklegast er ein fjárhagslega dýrasta ákvörðun í lífi hvers foreldris. Þó að ljóst sé að gera verði betur við nýbakaða foreldra verða þeir einnig að sníða sér stakk eftir vexti.“

Þetta finnst mér góður punktur sem mætti ræða oftar. Auðvitað er til fólk sem virkilega hefur ekki efni á neinum fjárhagslegum dýfum, en það á varla við um allan þennan fjölda. Líklegasta skýringin er samt sú að þessir karlmenn hafi bara engan áhuga á að vera heima í feðraorlofi en beri fyrir sig fjárhagslegum ástæðum.

Kampavínsklúbbar og vændi
Greiningardeild ríkislögreglustjóra segir vændi vera að aukast á höfuðborgarsvæðinu. Vísbendingar eru um að mansal tengist kynlífsþjónustu á kampavínsklúbbunum.

„Ýmislegt bendir til að vændisþjónusta þrífist í kringum þessa staði, sem séu að minnsta kosti fimm talsins á höfuðborgarsvæðinu. Í skýrslunni segir að oft sé þar um erlendar stúlkur að ræða. Ekki sé þó vitað með vissu hvort þær séu fluttar nauðugar til landsins eða hindraðar í að ferðast um frjálsar.“

Ætli kampavínsklúbbaeigendur séu allir ekki allir komnir í Amnesty?


Samviskufrelsi
Orðið samviskufrelsi er aldrei notað nema þegar verið er að réttlæta hómófóbíska presta. Steinunn Þóra Árnadóttir þingmaður VG á hrós skilið fyrir að leggja fram fyrirspurn á þingi um þjónustu presta og mismunun á grundvelli kynhneigðar, og koma þessu ríkisstyrkta óréttlæti og mismunun á dagskrá.


Sniðgangan sem hvarf
Snubbótt tilraun borgarstjórnar Reykjavíkur til að sniðganga vörur frá Ísrael var eingöngu lýst með orðinu „sniðgönguklúður“ í pistli hér á bloggsíðunni en ekki stóð til að víkja sér undan því að taka afstöðu í málinu. Hugmyndin var góð, útfærslan var kannski ekki eins góð (þó leikur grunur á að það sé eftiráskýring, og sömuleiðis sú fullyrðing að aðeins hafi átt að sniðganga vörur frá hernumdu svæðunum).
(Þess má geta að sniðgangan hafði þær afleiðingar að íslenskur bjór var tekinn úr sölu í búð í Bandaríkjunum. Ég grét hástöfum þegar ég frétti það.)

Það var hinsvegar pínlegt að sjá borgarstjórn draga þessa ákvörðun til baka undir hótunum síonista sem sögðust ætla að sniðganga Reykjavík og jafnvel Ísland og íslenskar vörur. Eða eins og Hrafn Jónsson sagði:

„Viðskiptaþvinganir Ísraela á Íslendingum eru annars ágætt dæmi um mátt viðskiptaþvingana yfir höfuð.“

Það voru reyndar fleiri sem reyndu – og tókst – að hafa áhrif á borgarstjórnarmeirihlutann.

Höskuldur Ólafsson, bankastjóri Arion banka, áframsendi Degi bréf frá Eggerti Dagbjartssyni, einum af þeim fjárfestum sem koma að byggingu Marriott-hótels við Hörpu, sem lýst hafði áhyggjum af viðbrögðum við ákvörðun borgarstjórnar.

Eitt er nú að þessi Eggert hafi talið að sniðgangan hefði áhrif á viðhorf fjárfesta (hann talaði sérstaklega um að hann vonaði að þeir fréttu ekki af sniðgöngu borgarstjórnar, en skrifaði bréfið á ensku og sendi þeim eflaust afrit, því varla talar hann við Höskuld á því tungumáli nema menn séu að fara eftir 2007 hugmyndum fyrrum bankastjóra Landsbankans um að taka alfarið upp ensku). Hitt ruglið er að bankastjóri Arion banka hafi séð ástæðu til að áframsenda bréf Eggerts til borgarstjórans. En bréfið – ofan á skammir frá ríkisstjórninni vegna fyrirhugaðrar sniðgöngu síonista — virkaði og Dagur ákvað að hætta við sniðgönguna (breyta henni í öðruvísi sniðgöngu en í raun hætta því sem var verið að skamma hann fyrir).

Ingi Vilhjálmsson gaf borgarstjórn þessa einkunn eftir viðsnúninginn:

„Í staðinn fyrir að sýna að meirihlutinn standi fyrir eigin prinsipp í verki með því að senda Ísraelsstjórn dálítinn diplómatískan selbita á innlendum og alþjóðlegum vettvangi þá hefur þessi meirihluti sýnt að hann stendur ekki við eigin ákvarðanir og lætur fjármagnsöfl og einkahagsmuni úr viðskiptalífinu stýra ákvörðunum sínum. Í staðinn fyrir að hafa búið til fordæmi fyrir aðrar þjóðir og borgir hefur meirihlutinn í Reykjavíkurborg orðið að aðhlátursefni fyrir vingulsháttinn.“

En bréfaskriftum var ekki alveg lokið. Agnar Kr. Þorsteinsson skrifaði opið bréf til Höskuldar og spurði hann um utanríkisstefnu Arion banka.

„Ef aftur á móti bankinn er ekki með pólitíska stefnu þá átt þú sem bankastjóri ekki að reyna að vera að þrýsta á stjórnmálamenn í nafni bankans né aðrir innan bankans. Fyrirtæki og sérstaklega ekki fjármálafyrirtæki í ljósi skaðans sem þau hafa valdið Íslandi, íslenskum almenningi og umheiminum, eiga ekki að vera að hafa afskipti af stjórnmálum né hafa rétt á því að beita sér gegn mannréttindabaráttu líkt og Arion-banki varð uppvís að með þessu bréfi þínu enda eru fyrirtæki dauð fyrirbæri en ekki manneskjur og hafa því ekki stjórnmálaskoðanir.”

Bréf Agnars er ógurlega góð lesning sem enginn má missa af.


Meiri Áslaug
Var ég annars nokkuð búin að skrifa það hér að Áslaug Friðriksdóttir borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins sagði við samstarfsfólk sitt í borgarstjórn: „Þið teljið að þið séuð ekki nasistar af því þið séuð góða fólkið“. Og átti við að allir þeir sem ekki kaupa vörur frá Ísrael séu nasistar að ofsækja gyðinga. Síðan þá hefur hún margsinnis beitt nasistastimplinum, eins og áður hefur verið rætt.
(Yfirskriftin er röng: það þarf minna af Áslaugu.)

„Við kærum okkur ekki um að vera notaðar sem skálkaskjól“

Þegar rætt er um komu flóttamanna hingað til lands heyrast margar raddir sem eru ósáttar við þá tilhugsun. Helst er borið við að fjöldinn megi ekki vera of mikill en sumum virðist jafnvel finnast eðlilegasti hlutur í heimi að hleypa ekki einum einasta flóttamanni hingað.

Ýmsu er borið við, kristilegu gildin eru í hættu, fólkið muni ekki aðlagast, þetta sé dulbúin innrás Íslamska ríkisins, og þaðanaf langsóttari skýringar. Sumir vilja bara bjóða hingað handvöldum hópi kristinna Sýrlendinga (hugsunin hlýtur að vera sú að þeir sem trúa á sama jesúsinn og þjóðkirkjufólkið hljóti að eiga auðveldara með að aðlagast, og hljóta þarafleiðandi að vilja kæsta skötu á Þorláksmessu og fagna kókakólalestinni), og aðrir vilja bara einstæðar mæður hingað, og enn aðrir vilja bara munaðarlaus börn. Einstæðar mæður eins og kunnugt er hafa engar stjórnmálaskoðanir og geta því ekki verið með uppsteyt eins og karlarnir sem eru síður velkomnir (þeir gætu tekið uppá að barna alhvítar íslenskar konur, en andstaðan er líka vegna þess að þeir kúga konur (öfugt við fólkið sem vill hafa fulla stjórn á þeim ef þær koma)), og blessaða munaðarleysingjana er auðvitað hægt að ala upp í guðsótta og góðum siðum. Reyndar hefur Bergsteinn Jónsson framkvæmdastjóri UNICEF, barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna, bent á að ættleiðingar milli landa sé þrautalending enda sé hefð fyrir því að ættingjar taki að sér börnin. Eða með öðrum orðum: það er ekki í boði að ættleiða sýrlensk börn.

Svo eru það þeir sem segja að öryrkjar og aldraðir séu illa settir (rétt) og að það muni bitna á þeim ef hingað flytjist fullt af fólki sem liggur á bótakerfinu um ómunatíð. Það er kannski skiljanlegt að öryrkjar og aldraðir séu uggandi um stöðu sína — eða þangað til þeir muna eftir því að útgerðin borgar minna en hún gæti til samfélagsins, að Þjóðkirkjunni er ætlað aukið fé á fjárlögum, og að til stendur að lækka skatta sem þýðir enn lægri upphæðir til samneyslunnar. Það eru til nægir peningar til skiptanna en þessi ríkisstjórn hefur ákveðið hverjir eiga að fá stærsta skerfinn, og það eru ekki þeir sem eru á bótum. Koma flóttamanna breytir þar engu til eða frá, og tekur ekkert frá bótaþegum.

Þeir sem halda því fram að koma flóttamanna kasti öryrkjum og öldruðum í dýpsta pytt örbirgðar eru ekki með hagsmuni öryrkja og aldraðra í huga heldur er þetta yfirskinsáhyggjur rasista (og kannski einstaka eigingjarnra einstaklingshyggjumanna) sem og stjórnmálamanna sem vilja höfða til rasista.

En vopnin voru slegin úr höndum þeirra þegar fatlaðar konur í Tabú og stýrihópi Kvennahreyfingar ÖBÍ um móttöku flóttafólks gáfu út yfirlýsingu þar sem þær lýstu frati á þessar afsakanir.

„Stjórnvöld, sérstaklega talsmenn þessa sjónarhorns, hafa ekki lagt sig sérstaklega fram við að fjárfesta í lífi okkar hingað til og finnst lítið til mannréttinda okkar koma. Því er óskiljanlegt hvers vegna þeim er annt um okkur allt í einu núna. Það þarf heldur ekki mikið hugmyndaflug í fjármálum til þess að sjá að það er auðveldlega hægt að reka samfélög án þess að brjóta á mannréttindum nokkurs hóps.

Þar að auki er staða okkar ekki þess eðlis að hægt sé að bera hana saman við stöðu flóttafólks. Við erum ekki að finnast dánar í flutningabílum né að drukkna í Miðjarðarhafinu. Að líkja lífi okkar saman er í besta falli fullkomlegt skilningsleysi á lífi okkar og flóttafólks.

Að lokum leggjum við þunga áherslu á að mannréttindabrot gagnvart okkur, sem vissulega eru gróf á Íslandi, séu ekki notuð sem afsökun eða ástæða fyrir því að taka meðvitaða ákvörðun um að brjóta á öðrum hópum með aðgerðarleysi. Við kærum okkur ekki um að vera notaðar sem skálkaskjól fyrir huglaust stjórnmálafólk.

Við skorum á stjórnvöld að taka á móti flóttafólki strax og að það verði gert með tilliti til reynsluheims flóttafólks og af virðingu við sögu þess. Jafnframt að lögð verði sérstök áhersla á að aðstoða jaðarsettari hópa flóttafólks, t.d. fatlað fólk, einkum konur og börn, þar sem það er í enn viðkvæmari stöðu hvað varðar ofbeldi og dauðsföll í stríðsátökum og á flótta.“

HEYR, HEYR!

Hypatia

* Lesendur athugið að hér á eftir fara ítarlegar morðlýsingar. *

Morðið var framið af fjölda karla sem réðust á konu og hún drógu hana inn í byggingu þar sem hún var flett klæðum og barin til dauða með þakflísum. Síðan var lík hennar sundurlimað og brennt.

Nei, þetta er ekki lýsing á hinum hræðilega dauðdaga Farkhunda Malikzada sem var drepin í Kabúl í Afghanistan í mars á þessu ári. Karlarnir sem myrtu Farkhunda múslimar eins og hún, og þeir börðu hana, fleygðu henni fram af þaki, óku bíl yfir hana, og eftir að hafa grýtt hana kveiktu þeir loks í líkinu.

En morðlýsingin í upphafi á við um morðið á Hýpatíu sem var einnig var framið í marsmánuði en árið 415 (eða 416) e.Kr. í Alexandríu í Egyptalandi. Hýpatía var stærðfræðingur og heimspekingur sem aðhylltist nýplatonisma (var semsagt ekki kristin) sem varð til þess að kristnir karlar réðust á hana, drógu hana inn í kirkju og drápu hana með þessum hrottalega hætti. Það er ansi merkilegt hvað þessar morðsögur báðar eiga margt sameiginlegt, burtséð frá trúarskoðunum múgsins sem framdi morðin.


En þótt svona voðaverk megi ekki gleymast er til önnur og skemmtilegri saga af Hýpatíu. Hún vildi ekki giftast frekar en margar konur mannkynssögunnar sem helguðu sig starfi sínu, en það aftraði þó ekki einum nemanda hennar frá því að verða ástfanginn af henni. Seint gekk að losna við hann.

Hýpatía greip þá til þess ráðs að flæma vonbiðilinn burt með því að vekja athygli hans á því sem karlmönnum allra tíma hefur þótt ógeðslegast við konur: tíðablæðingar. Hún tók saman dulurnar sem hún notaði þegar hún var á túr og kastaði fyrir fætur vonbiðilsins, og lét þau orð falla að svona fylgdi kvenmanninum sem hann væri að eltast við, og það væri nú ekkert fallegt við þetta. Og þá lét hann sér loks segjast, líklega alveg í sjokki. Engum sögum fer af því hvort hann hafði áhuga á kvenfólki eftir þetta eða hvort hann ályktaði að Hýpatía væri eina konan sem væri svona ósmekkleg að fara á túr.

Kannski fannst Hýpatíu sjálfri að tíðablæðingar og allt sem þeim fylgir vera ógeðslegt, en hugsanlega fannst henni það ekki en lét sig hafa að nota þetta vopn til að losna við þennan sauðþráa náunga. Mér finnst þessi aðferð Hýpatíu fyndin enda þótt ég taki einnig undir með íslenskum feministum í miðri túrbyltingu sem líta á tíðablæðingar sem eðlilegar en ekki vopn til að hrella karlmenn.

Írland enn með annan fótinn hlekkjaðan við kaþólsku kirkjuna

Á Írlandi eru verulega forneskjuleg lög sem banna allar fóstureyðingar. Komið hefur í ljós að Írar vita ekki upp til hópa að kona sem fer í fóstureyðingu telst hafa framið glæp og læknir sem framkvæmir aðgerðina einnig. Þrátt fyrir að kaþólska kirkjan hafi hingað til haft áhrif á löggjöf um fóstureyðingar einsog allt annað þegar kemur að ást, kynlífi, hjónabandi og fjölgun þjóðarinnar, virðast allmargir Írar þó á því að losa sig undan þessum áhrifavaldi, eins og sannaðist um daginn þegar þeir kusu samkynja hjónaböndum í vil í þjóðaratkvæðagreiðslu. Nú vill meirihluti Íra „að írsk stjórnvöld endurbæti fóstureyðingarlöggjöf í landinu, sem er ein sú harðasta í heimi“. Það þarf varla að orðlengja það að hin löndin sem hafa svo harðneskjulega stefnu eru langflest kaþólsk.

Það má búast við heiftúðugri mótspyrnu,* ekki síður en þegar rætt var um hjónabönd samkynja para, en það hlýtur að koma að því að Írar stígi annað skref inn í nútímann. Vonandi verður það fyrr en seinna, þessi kvenfjandsamlegu lög eru algerlega óþolandi.


___
* Hér eru nokkur dæmi um rök gegn fóstureyðingum sem eflaust verður beitt í því skyni að koma í veg fyrir að löggjöf um fóstureyðingar verði breytt.

Helstu „röksemdir“ gegn fóstureyðingum (ásamt svörum):
- Að verið sé að drepa manneskju
- Að konur eigi að stunda ábyrgt kynlíf og ef þær gera það ekki eigi þær að taka afleiðingunum
- Að konur eigi ekki að stunda kynlíf nema þær vilji eignast börn
- Að konur verði að eignast fleiri börn vegna fólksfækkunar í heimalandi sínu/Evrópu
- Að konur noti fóstureyðingar sem getnaðarvörn
- Að konur fari oft í fóstureyðingu

Fjölmargir aðrir pistlar um fóstureyðingar hafa verið birtir á þessari bloggsíðu, hér eru tenglar á tíu þeirra.

Hvítasunna

Í dag rak ég augun í stærðar skilti sem auglýsir Smáþjóðaleikana sem haldnir verða á næstunni (ef þá ekki verkföllin setja strik í reikninginn). Eins og mér finnst nú óskemmtilegt þegar krotað er á allt sem fyrir verður, þá helltist yfir mig þörf til að breyta ð í f (gerði það ekki) enda er ekki hægt annað en hugsa: smáþjófaleikar.

Það voru samt engir smáþjófar sem ég fór að hugsa um þegar ég sá skiltið heldur stórþjófaleikarnir sem gengu undir nafninu Icesave sem stjórn og stjórar Landsbankans stóðu fyrir hér um árið þegar þeir fengu þessa tæru snilldarhugmynd að láta grandalausa útlendinga moka í fé í bankann undir yfirskini. Fyrir nokkrum dögum gerði Kolbeinn Proppé blaðamaður á Fréttablaðinu mér nefnilega þann óleik að skrifa um Icesave, með tímalínu og öllu (voru ekki annars örugglega allir lesendur bloggsíðunnar búnir að skoða Pantigate tímalínuna? Hún er eiginlega enn betri eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna á Írlandi. En nú er ég víst komin útaf sporinu, sem er von, því hvern langar til að velta sér meir uppúr Icesave?). Kolbeinn heldur því semsagt fram að

„Þau sem biðu þess tíma að Icesave-draugurinn vomaði ekki lengur yfir landinu þurfa að bíða aðeins lengur. EFTA-dómstóllinn mun taka afstöðu til þriggja spurninga Breta og Hollendinga í haust. Verði svörin spyrjendum í hag er líklegt að þeir muni reka mál fyrir héraðsdómi.“

Eins og það sé ekki nógu kvíðvænlegt bætir Kolbeinn þessu við:

„niðurstaðan allt eins orðið sú að allt fé sem fer inn í Tryggingarsjóð innstæðueigenda og fjárfesta í framtíðinni gangi upp í kröfurnar, sem gætu numið allt að 1.000 milljörðum króna. Það þarf ekki að velkjast í vafa um að það væri þungt högg fyrir fjármálakerfið og jafnvel ríkisvaldið.“

Það er auðvitað ljótt af mér að skjóta Kolbein fyrir að vera sendiboða (nær væri að krefjast þess að stjórn og stjórar Landsbankans á tímum Icesave sæti öll bak við lás og slá) — en það er svo auðvelt að missa sig í allskonar bull þegar Icesave ber á góma, maður fer eiginlega að tala tungum. Sem er auðvitað viðeigandi í dag, því á þessum degi fyrir tæpum tvö þúsund árum kom „heilagur andi, þriðja persóna guðdómsins, yfir lærisveinana ellefu svo að þeir fóru að prédika á ókunnum tungum, sem aftur gerði það að verkum að 3.000 manns gengu Kristi á hönd“, með þeim afleiðingum að þessi dagur er þetta formlegur stofndagur kirkjunnar.

Það sem mér finnst áhugaverðast við þennan dag er að hann er eini lögboðni frídagur vegna helgihalds kirkjunnar sem tengist ekki beint fæðingu eða dauða Jesú. Mér finnst skrítið að íslenska þjóðkirkjan skuli ekki hafa fyrir löngu fjarlægt sig þessum degi, enda þótt hann teljist stofndagur kristinnar kirkju, og látið hann hvítasunnumönnum eftir því það eru jú þeir sem hafa sérhæft sig í að tala tungum eins og lærisveinarnir forðum. Ef ég réði einhverju í þjóðkirkjunni myndi ég forðast alla tengingu við hvítasunnumenn — en ég myndi heldur ekki skrifa grein í blöð árið 2015, ef ég væri biskupinn, til að segja að ég teldi það ekki vandamál að 10% presta innan þjóðkirkjunnar eru ekki tilbúnir til að vígja fólk af sama kyni í hjónaband. Það er semsagt ekki svo langt yfir í bókstafstrú hvítasunnumanna.

Í þjóðkirkjunni er líka haldið við sérkennilegri tengingu við gömul viðhorf með því að halda sérstakan kristniboðsdag í nóvember ár hvert. Þá er beðið í kirkjum landsins fyrir kristniboði í fjarlægum löndum og „að fleiri verði kallaðir út á akurinn“. Það er sorglegt útaf fyrir sig að hvíti maðurinn sé enn að stunda trúboð, en ekki síður að svona nýlendutímaviðhorfi sé flaggað árlega í kirkjunni.

Ætli stórþjófarnir íslensku sem og aðrir fjárglæframenn, líti ekki enn á þjóðir heims, Ísland meðtalið, einsog nýlendu sem þeir geta arðrænt.

Pantigate og þjóðaratkvæðagreiðslan

Írar ganga til þjóðaratkvæðagreiðslu 22. maí næstkomandi. Um tvennt verður kosið, annarsvegar um að lækka aldurstakmörk til forsetaframboðs úr 35 í 21 ár, og hinsvegar um hvort samkynhneigðir fái að ganga í hjónaband.

Samkynja pörum á Írlandi hefur verið heimilt að staðfesta samvist sína á borgaralegan hátt frá árinu 2010. En rétt eins og hér á landi er það álitið jafnréttismál að samkynja pör geti gengið í hjónaband, og í nóvember 2013 ákvað írska þingið að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um málið.

Pantigate
Í fyrra gekk á netinu upptaka úr írsku leikhúsi þar sem dragdrottningin Panti Bliss steig á svið að lokinni leiksýningu og hélt ræðu. Umfjöllunarefnið var hómófbóbía, og ræðan var bæði átakanleg og hnyttin. Hér má sjá Noble Call ræðuna hafirðu ekki séð hana fyrr eða vilt sjá hana aftur (og aftur). Ég vissi það ekki fyrr en nýlega að ræðan var flutt sem innlegg í miklar umræður sem hófust eftir sjónvarpsþátt og eftirleik hans, hefur þetta fár verið kallað einu nafni Pantigate en sagan sú hófst í janúar og stóð fram í apríl á síðasta ári.

Þetta byrjaði allt með því að 11. janúar 2014 var Rory O'Neill (sem er einnig þekktur sem dragdrottningin Panti Bliss) gestur í laugardagsþættinum (e. Saturday Night Show) á ríkissjónvarpsstöðinni RTÉ sem stjórnað er af Brendan O'Connor. Þegar Rory O'Neill segir frá reynslu sinni af því að vera samkynhneigður á Írlandi spyr Brendan hann hvort hann geti nefnt dæmi um fólk sem hafi viðhorf andstætt samkynhneigðum. Rory nafngreinir kaþólsku dálkahöfundana Breda O'Brien og John Waters auk Iona stofnunarinnar (sem virðist ekki hafa aðra starfsemi en halda á lofti íhaldssömum kaþólskum viðhorfum).

Tekið skal fram að megnið af því sem hér fer á eftir kemur af vefsíðu um Pantigate sem Chrissy Curtin skrifaði og myndskreytti. Atburðir eru raktir í tímaröð og gera lesendur margt vitlausara en sökkva sér niður í síðuna og skoða myndböndin og myndskreytingarnar. En fyrir þau sem ekki vilja hvika frá þessari bloggsíðu eða finnst þægilegra að fá styttri útgáfuna á því ástkæra ylhýra þá eru hér helstu atriði.


14. janúar
Eftir kvartanir frá félögum Iona stofnunarinnar og John Waters vegna ærumeiðinga í laugardagsþættinum fjarlægir RTÉ upptöku af sjónvarpsþættinum af vef sínum.
Í þessu sambandi skiptir máli að John Waters var einnig á þessum tíma meðlimur útvarpsréttarnefndar sem kölluð er BAI (e. Broadcasting Authority of Ireland).

15. janúar
Ritskoðuð útgáfa þáttarins birtist á vef RTÉ.

RTÉ skipar öðrum vefsíðum að fjarlægja öll myndbönd og útskrifuð handrit af viðtalinu.

Fréttabann er á fjölmiðla svo þaðan heyrist ekkert um málið, en stuðningur við Panti eykst á netinu og þar fer fram öll umræðan og gagnrýni á ritskoðun RTÉ.

Uppákoman í laugardagsþættinum fær nafnið Pantigate.

16. og 20. janúar Rory O’Neill fær hótanir um lögsókn frá John Waters og Iona félögum.

23. janúar
John Waters hættir hjá BAI, og er þar með frjáls að því að fara í mál við Rory O'Neill.

Ríkissjónvarpsstöðin RTÉ greiðir bætur til John Waters, Breda O'Brien og félaga í Iona stofnuninni en ekki er skýrt opinberlega frá upphæð bótanna.

25. janúar
Brendan O'Connor les opinbera afsökunarbeiðni í laugardagsþættinum fyrir hönd RTÉ.

30. janúar
Kvartanir hrúgast yfir RTÉ og BAI í kjölfar afsökunarbeiðninnar í laugardagsþættinum.

Averil Power öldungardeildaþingmaður fer fram á að Pat Rabbitte ráðherra samskiptamála ræði bótagreiðsluna og afsökunarbeiðnina.

Á sama fundi tekur Jim Walsh öldungardeildaþingmaður málstað Iona stofnunarinnar.

Í liði með Panti (e. Team Panti) barmmerki eru seld til stuðnings Pantigate.

1. febrúar
Skýrt er frá því að bótagreiðslan hafi verið alls 85.000 evra, eða um 12.5 milljónir íslenskra króna.

Panti Bliss flytur Noble Call ræðu sína í Abbey leikhúsinu í Dublin, í lok síðustu leiksýningarinnar á The Risen People eftir James Plunkett. Í ræðunni segir hún frá reynslu sinni af hómófóbíu á Írlandi og hvernig orðið hómófóbískur hefur verið þaggað niður í umræðum um LGBT málefni.

Á sama tíma er umræða um hómófóbíu, notkun orðsins hómófóbíu og hjónabönd samkynhneigðra í laugardagsþættinum.

Noble Call ræðan fer sem eldur um sinu og horft er á hana rúmlega 100.000 sinnum á YouTube á tæpum tveimur dögum.

2. febrúar
Mótmæli gegn hómófóbíu á vegum LGBT samtaka. fyrir utan Gaiety leikhúsið í Dublin. 2000 manns mæta til að sýna stuðing sinn. The Irish Times segir ranglega að stuðningsmennirnir hafi verið 750 að tölu. Þess má geta að Breda O'Brien og John Waters voru á þessum tíma bæði dálkahöfundar hjá blaðinu, en hann er síðan hættur.

Fréttir um að óánægju með bótagreiðslurnar sé eingöngu meðal lítils hóps á netinu verða til þess að Chris Tierney hönnuður og ljósmyndari gerir ljósmyndaseríuna Sendið skilaboð til RTÉ og Iona til að sýna fram á að þetta mál varði almenning.

4. febrúar
Stuðningur við ræðu Panti streymir inn: Graham Norton, Madonna, RuPaul, Dara O'Briain og Stephen Fry tvíta og senda tölvupóst.

6. febrúar
Umræða í neðri deild þingsins, þingmenn lýsa skoðunum sínum á bótagreiðslunum.

7. febrúar
Panti kemur fram í fréttum Channel 4 til að tala um Noble Call ræðu sína og hómófóbíu á Írlandi.

2. mars
Panti fær boð um að fara til New York til að taka þátt í skrúðgöngunni Dagur heilags Patriks fyrir alla.

9. mars
Pet Shop Boys gefa út lag sem er að uppistöðu Noble Call ræðan og heitir það The Best Gay Possible – Oppressive Dance Mix.

28. mars
John Waters hættir að skrifa fyrir Irish Times.

20. apríl
Rory O’Neill/Panti Bliss fær tilfnefningu til þriggja Stolt Írlands (e. Pride of Ireland) verðlauna: fyrir ævistarf, hugrekki og sérstaka viðurkenningu.

Öldurnar lægði nú eftir þetta einstaka mál sem hófst með því að Panti Bliss notaði orðið hómófóbía og ríkissjónvarpið ástundaði ritskoðun og greiddi móðguðum hatursmönnum samkynhneigðra skaðabætur.

En í desember 2014 var tilkynnt hver væri maður ársins – og það var Panti Bliss. Stephen Fry afhenti henni viðurkenninguna — sem var sjónvarpað á RTÉ.


Þjóðaratkvæðagreiðslan
Í febrúar á þessu ári var svo tilkynnt að þjóðaratkvæðagreiðslan um hvort samkynhneigðir fái að ganga í hjónaband færi fram 22. maí og eftir því sem nær dregur hafa fólk og stofnanir lýst yfir andstöðu eða stuðningi við tillöguna. Mjög líklegt er að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar verði samkynhneigðum í vil, það sýna skoðanakannanir, en víðtækur stuðningur er við málið í þjóðfélaginu enda þótt alltaf séu einhverjir sérvitringar og trúsöfnuðir á móti því að samkynhneigðir fái þessi réttindi á við aðra. (Eftirfarandi samantekt er í boði Wikipedia.)

Allir fjórir stóru stjórnmálaflokkarnir tala fyrir málinu, bæði þeir sem eru í stjórn og stjórnarandstöðu. Minni flokkarnir eru því einnig hlynntir.

Ráðstefna kaþólskra presta er á móti, og hefur dreift bæklingum til allra sókna. Meþódistakirkjan hefur lýst því yfir að hún styðji hefðbundið hjónaband karls og konu. Church of Ireland (sem er einhverskonar afleggjari frá ensku biskupakirkjunni) tekur ekki afstöðu en hvetur meðlimi sína til að kjósa samkvæmt eigin sannfæringu.

Tvennskonar samtök múslima og einn angi öldungakirkju fóru fram á „samviskufrelsi“ einstaklinga og fyrirtækja (sbr. samviskufrelsi íslenskra presta sem heimilar þeim að neita samkynja pörum um hjónavígslu á grundvelli eigin samvisku) sem þýðir í raun að það mætti neita samkynja pörum um ýmisskonar þjónustu og afgreiðslu. Sú tillaga hlaut ekki hljómgrunn.

Aftur á móti lýsti Islamic Centre því yfir að aldrei ætti að mismuna fólki og að viðhorf sumra múslima gagnvart samkynhneigðum væri ósamrýmanlegt mannúð og mildi Íslam, og hvatti múslima til að nota stjórnarskrárvarinn rétt sinn til að kjósa eftir eigin sannfæringu. Fyrrverandi erkidjákni biskupakirkjunnar talaði á svipuðum nótum og sagði að nú væri tækifæri til að sýna samkynhneigðum að þeir væru metnir að verðleikum.

Mæður og feður skipta máli, heitir hópur sem hefur barist gegn ættleiðingum og stjúpættleiðingum samkynhneigðra, og hrinti hann af stað herferð fyrir því að kjósa nei. Sama sinnis er Öldungardeildarkirkjan og Iona stofnunin. Nú í maí voru stofnuð samtök sem vilja verja (hefðbundið) hjónaband en stofnfundur var fámennur og sagði talsmaður samtakanna að það væri vegna þess að fólk sem vildi segja nei þyrði ekki að láta í sér heyra.

Allskyns góðgerðarstofnanir í þágu barna hvetja fólk hinsvegar til að kjósa já við samkynja hjónaböndum. Sömuleiðis verkalýðsfélög, félög hjúkrunarfræðinga, ljósmæðra og lækna. Feministafélög og lögmannasamtök hafa einnig lýst yfir stuðningi.

Það lítur allt út fyrir að samkynja pör fái samþykki írsku þjóðarinnar til að ganga í hjónaband. Það er þó ekki endilega ávísun á að hómófóbía hverfi, því miður. En vonandi verður kjörsókn góð næstkomandi föstudag — og megi betri málstaðurinn sigra!

JVJ

Þegar ég hrúgaði inn fóstureyðingapistlum mínum varð mér meira en lítið hugsað til Jóns Vals Jenssonar þegar ég setti inn þá sem sneru að helstu andstæðingum fóstureyðinga: karlmönnum og kaþólikkum. Ákvað í kjölfarið að kíkja á bloggið hans (hann er reyndar með tvö blogg undir eigin nafni og svo a.m.k. eitt beinlínis gegn fóstureyðingum auk þess að vera þátttakandi á bloggi um „kristinn þjóðarflokk“* og kaþólska vefritinu kirkja.net) og lét af því verða í gær.

Fyrsti pistillinn (sá nýjasti þann daginn) var um innsetningu svissneska listamannsins Christoph Büchel á Feneyjatvíæringnum, en hann hefur sett upp mosku í aflóga kirkju, feneyskum yfirvöldum til talverðrar armæðu og kaþólikkanum Jóni Vali til gríðarlegrar hneykslunar. Jón Valur fer mikinn og hefur skrifað þrjá pistla til höfuðs moskunni í Feneyjum, auðvitað aðallega vegna þess að verkið er framlag Íslands til Feneyjatvíæringsins en ekki síst vegna gríðarlegrar óbeitar á íslam og múslimum. Hann segir m.a.

„Ríkisvaldinu ber skv. stjórnarskránni að styðja og vernda Þjóðkirkjuna, en ekki islamstrú. Hvernig í ósköpunum tókst Illuga Gunnarssyni að snúa þessu við með því að leggja því lið sitt með okkar tugum milljóna króna að fjármagna uppsetningu þessarar mosku í miðaldakirkju? Og áttaði hann sig ekki á því, að þetta er fjarri því að verða fellt undir skilgreiningu listar-atburðar og listsýningar þegar ekkert nema staðsetningin skilur þetta fyrirbæri frá öðrum moskum heimsins og starfsháttum þeirra? Og það er ekki að undra, að Sverrir Agnarssonfagnar þessu fyrirbæri sem hann telur að "leiði til líflegrar starfsemi múslima um heim allan" -- ekki til útbreiðslu listar, heldur Múhameðstrúar!“

Og:

„Þetta er í raun mál, sem ríkisstjórn Íslands ætti að sjá sóma sinn í að afturkalla -- yfir tuttugu milljóna (28 milljóna eða meira?) framlag íslenzka ríkisins í þessa ögrun við Feneyinga! … Já, glæfralegt mál er þetta af hálfu okkar fávísu bjartsýnisglópa. Þeir auka ekki réttlætið í heiminum eða álit á hyggindum Íslendinga með þessari þarflausu ögrun, þessu hneyksli.“

Hann hefur einnig skrifað álíka á hitt bloggið.

Jón Valur er reyndar ekki einn um að hatast útí moskuframlag Íslands suður þar því þeir eru fleiri karlmennirnir sem eru skoðanabræður Jóns Vals í þessu máli, eins og hann telur upp hér:

„Ágætir Moggabloggarar, m.a. Valdimar H Jóhannesson, Jón Magnússon hrl., dr. Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson fornleifafræðingur, Ágúst H. Bjarnason verkfræðingur, Ívar Pálsson viðskiptafr., Halldór Egill Guðnason og Gunnar Th. Gunnarsson, hafa gagnrýnt þetta mál …“

Það eru ekki allir sem myndu vilja vera í þessum félagsskap.

Ég mæli sterklega með því að fólk lesi a.m.k. innlegg Jóns Magnúsonar fyrrverandi þingmanns Sjálfstæðisflokksins í málið þar sem hann fer mikinn. Ruglið alveg yfirgengilegt. Og ekki eru allir þeir sem skrifa athugasemdir við hans pistil eða Jóns Vals neitt skárri. En þetta segir Jón Magnússon:

„Listamaðurinn hefur m.a, í listsköpun lýst aðdáun á sjálfsmorðsfluginu á tvíburaturnana í New York 11. september. Það var því að vonum að íslenska listaelítan sem sér um Feneyjatvíæringinn skuli hafa valið hann til að koma íslömskum áróðri á framfæri í Feneyjum á kostnað íslenskra skattgreiðenda á forsendum listar.“

Ómar Ragnarsson (sem ég tel að sé ekki á sama máli og ofangreindir karlar) spyr Jón Magnússon út í þetta í athugasemdakerfinu, og Jón svarar:

„Ómar hann gerði það í gjörningi í London árið 2007 það koma fram upplýsingar um það á fésbókarsíðunni minni. En þar stóð hann að gjörningi sem að fregnum að dæma fól í sér aðdáun á sjálfsmorðsárásinni en auk þess dreifði þessi snillingur riti Adolfs Hitlers "Mein Kamp" í arabískri þýðingu. Greinilega reginsnillingur. Eðlilegt að listaelítan fyndi engan innlendan málara sem stæði honum á sporði.“

Þetta lepur Jón Valur svo upp eftir honum:

„Listamaðurinn svissneski er nú ekki betur innréttaður en svo, að hann er í hópi örfárra utan alræmdra öfgahreyfinga, sem hafa lýst aðdáun sinni á stærsta einstaka höfuðglæp þessarar aldar, árásinni á Tvíburaturnana 11. september 2001.·“

Í athugasemdum við þessa fullyrðingu Jóns Vals varpar Ómar Bjarki Kristjánsson ljósi á innsetninguna (ekki gjörninginn) Simply Botiful sem Jónarnir túlka svona sérkennilega. Úr lýsingu ÓBK:

„… í mjög, mjög stuttu máli, þá byrjar sýningin að komið er inní rými stútfullu af rafmagnstækjum og dóti og úr þessu herbergi eru ýmsar dyr, m.a. leynileg op sem ekki er gott að finna í fyrstu, og eitt af þeim er niður í rými sem ákveðin teppi eru á gólfi með myndum með tilvísunum í 9/11 og útfrá þessu er hægt að finna annað rými, - sem leiðir inní algjört myrkur. Eg vel er leitað í myrkrinu, að sumra sögn, er þar hægt að finna lítill klefa þar sem Biblían liggur á stól, ef itið var hærra uppá vegginn mátti sjá þar myndir af fáklæddum konum. Og þetta var einn hluti. Hvað þetta nákvæmlega þýddi hjá Buchel er alltaf túlkunaratriði, en að túlka það sem aðdáun hans á 9/11 er náttúrulega bull í hæstarréttarlögmanninum.“

Ekki kemur fram hjá ÓBK hvort hann sá þessa sýningu í Lundúnum árið 2007, en hér má lesa krítik á hana á ensku í bresku tímariti um samtímalist. Sá sem skrifar er einn ritstjóra tímaritsins og hann virðist hvorki líta svo á að listamaðurinn hafi verið að styðja málstað þeirra sem aðhyllast nasisma eða hryðjuverk í nafni íslam. En kannski hefur hann bara ekki skilið þetta eins vel og Jónarnir víðsýnu.

Þegar ég var búin að hlægja eins og hross í haga að þvælunni í Jóni Vali um samtímalist fann ég loks fóstureyðingapistla sem hann hefur nýlega skrifað í tilefni af ályktun KRFÍ um frjálsar fóstureyðingar.

„Greinilega eru femínistar eða rauðsokkur búnar að taka yfir Kvenréttindafélag Íslands sem í dag knýr á um að gera fóstur­deyðingar á Íslandi enn "frjálsari". “

og

„En ekki vill sjálft Kvenréttindafélag Íslands bæta réttarstöðu kynsystra sinna í móðurkviði, heldur býr félagið nú við stjórn yfirtökuhóps á vegum öfgafemínista sem krefjast þess, að fóstureyðingar verði gerðar frjálsar að ósk móður! “

Fyrir þau sem ekki hafa enn áttað sig á hve galinn Jón Valur er og hversu á skjön hann er við allt það sem venjulegu fólki þykir eðlilegt þá segir hann þetta um undirskriftasöfnunina gegn makrílfrumvarpinu:

„Hvaða áhrif hefur það á sam­keppn­is­stöðu íslenzks fiskútflutnings, að áður en fiskurinn er settur á markað, hafi verið klipinn stór hluti af verðmæti hans og settur í ríkissjóð… Mundi þá að því reka, að íslenzkar útgerðir yrðu ekki lengur samkeppnishæfar vegna lýðskrumandi græðgi landkrabba hér í meintan ofurgróða útgerðanna? “

Lýðskrumandi græðgi landkrabba! Það er engu logið á Jón Val Jensson. Hann sér alveg sjálfur um að gera sig hlægilegan.

___
* Þegar lesin er síða „Kristinna stjórnmálasamtaka“ má sjá stæka andúð á félagshyggjuflokkum, múslimum, hjónaböndum samkynhneigðra og samkynhneigð yfirleitt, auk auðvitað andstöðu við fóstureyðingar. Þá er ítrekað lýst yfir stuðningi við Snorra í Betel, sem er félagsmaður í Kristnum stjórnmálasamtökum „eins og fleiri meðlimir Hvítasunnukirkjunnar á Íslandi“. Á bloggum Jóns Vals er sömu afstöðu til þessara manna og málefna að finna.

Fjörtíu ára reynsla af skilyrtum fóstureyðingum

Árið 1975 voru sett lög sem leyfðu fóstureyðingar á Íslandi. Kvenréttindakonur kröfðust þess frá upphafi að fóstureyðingar yrðu frjálsar, þ.e.a.s. að ákvörðunarrétturinn væri í höndum kvennanna sjálfra, ekki heilbrigðisstarfsfólks. En lögin kváðu á um annað og hafa staðið óbreytt í fjörtíu ár. Kvenréttindafélag Íslands hefur nú lagt fram ályktun um frjálsar fóstureyðingar, eins og segir í frétt Ríkisútvarpsins. Þar segir jafnframt að

„Brynhildur Heiðar- og Ómarsdóttir, framkvæmdastýra Kvenréttindafélagsins, segir að Ísland hafi samþykkt alþjóðasamþykktir um kynfrelsi kvenna og að fóstureyðingar séu frjálsar á Norðurlöndunum. Því ættu þær að vera frjálsar hér. Eins og staðan er í dag þurfi beiðnir að fara fyrir nefnd heilbrigðisstarfsmanna sem geti lagalega séð synjað henni eða óskað eftir frekari rökstuðningi. Hún segir marga misskilja baráttu þeirra, þær vilji ekki breyta tímarammanum og séu sáttar við þau þriggja mánaða mörk sem sett eru í lögunum. Þær vilji eingöngu að konur geti farið í fóstureyðingu án þess að þurfa að fá leyfi frá heilbrigðisstarfsfólki“.

Lögin kveða á um að áður en fóstureyðing fer fram liggi fyrir skriflega rökstudd greinargerð tveggja lækna, eða læknis og félagsráðgjafa sé eingöngu um félagslegar ástæður að ræða.

„Í lögum um fóstureyðingar segir að skylda sé að veita konu sem sækir um aðgerð fræðslu um áhættu og félagslega aðstoð og að sú fræðsla skuli veitt á óhlutdrægan hátt. Þá kemur fram að fóstureyðing sé einungis heimil af ákveðnum félagslegum eða læknisfræðilegum ástæðum. Félagslegu ástæðurnar geta verið fátækt, að skammt sé liðið frá síðasta barnsburði eða að kona geti ekki vegna æsku og þroskaleysis annast barnið á fullnægjandi hátt. Ef ástæðurnar eru aðrar þurfa þær að teljast fyllilega sambærilegar við þær fyrrgreindu.“

Enda þótt beiðnum kvenna um að komast í þessa aðgerð hafi ekki verið synjað í mörg ár, þá er niðurlægjandi að þurfa að ganga milli manna til að sækja um leyfi og þora jafnvel ekki annað en ljúga upp sennilegri ástæðu. Sumar konur óttast að hin rétta ástæða verði ekki tekin gild, þær verði konan sem er synjað um fóstureyðingu. Það ætti að vera nóg að kona óski eftir þessari aðgerð án frekari útskýringa og þar með sé það ákveðið. Auðvitað verður að gefa konum kost á að tala við félagsráðgjafa ef þær vilja en það ætti ekki að vera skylda.

En mér er ljúf skylda að draga enn einu sinni fram nokkra pistla sem ég hef skrifað um fóstureyðingar.

Helstu „röksemdir“ gegn fóstureyðingum - og ég svara hverri og einni röksemd en þær eru t.d. þessar:
- Að verið sé að drepa manneskju
- Að konur eigi að stunda ábyrgt kynlíf og ef þær gera það ekki eigi þær að taka afleiðingunum
- Að konur eigi ekki að stunda kynlíf nema þær vilji eignast börn
- Að konur verði að eignast fleiri börn vegna fólksfækkunar í heimalandi sínu/Evrópu
- Að konur noti fóstureyðingar sem getnaðarvörn
- Að konur fari oft í fóstureyðingu

Fóstureyðingar verða að vera löglegar
Hér minnist ég einmitt á það að fóstureyðingar eru hreint ekki frjálsar á Íslandi.

Takmarkanir á réttindum kvenna í Bandaríkjunum (þarna var Bush yngri enn forseti)
Hér velti ég m.a. upp þessari spurningu: Ef upp kæmi eldur á rannsóknarstofu og þú yrðir að velja milli þess að bjarga þriggja ára barni eða petriskál með tíu vikugömlum fósturvísum – hvort myndirðu velja?

Fóstureyðing eða ættleiðing
Það er í þessum pistli sem ég sagði það sem ég hef endurtekið oft síðan, ekki síst í tengslum við umræðu um staðgöngumæðrun:

„Konur eru ekki útungunarvélar. Ekki fyrir guð, eiginmanninn, móður sína (sem langar svo til að verða amma), ríkisstjórnina og lífeyrissjóðina (það vantar fleiri skattgreiðendur) eða ókunnugt barnlaust fólk útí bæ. Þær mega - og eiga að mega - eignast börn ef þær vilja og geta en vera lausar við þá kvöð sýnist þeim svo.“

Fóstureyðingar valda (ekki) ævilangri sektarkennd
Hér tala ég um viðhorf kvenna sem hafa farið í fóstureyðingu.

Allskonar konur fara í fóstureyðingu
Hér er annar pistill um konur sem fara í fóstureyðingu, viðhorf þeirra og hverjar þær eru:
„Þú þekkir líklega líka fjölda kvenna sem hafa farið í svona aðgerð, jafnvel þó þér hafi ekki verið sagt frá því.“

Helstu andstæðingar fóstureyðinga
Það eru einkum tveir hópar sem eru á móti fóstureyðingum: karlmenn og trúarofstækisfólk.
Helstu andstæðingar fóstureyðinga — karlmenn
Helstu andstæðingar fóstureyðinga — kaþólikkar
Hér fjalla ég sérstaklega um kaþólikka en segi jafnframt að „fjöldi ofsatrúarmanna bæði hér og í Bandaríkjunum úr ýmsum trúfélögum eru þeim innilega sammála.“ Pistillinn er reyndar skrifaður í tíð fyrri páfa og er að því leytinu úreltur.

Fóstureyðing — þegar guð drepur saklaus börn í móðurkviði
Hér fjalla ég um mismunandi viðhorf til fósturláts og fóstureyðinga.
„Málið virðist síður snúast um að allir fósturvísar eigi að verða að barni en meira um að konur eiga að hafa samviskubit vegna kynlífs sem þær stunda og hugsanlegra afleiðinga þess.“

Fóstur finna ekki til sársauka
Um rannsókn sem gerð var „og niðurstaðan er sú að sex mánaða fóstur finna ekki sársauka.“

Börn að ala upp börn
Örlítið annað sjónarhorn á umræðuna, rætt um fjölmarga ókosti þess að unglingsstelpur eignist börn. Tek samt fram að „mér finnst ekki að nokkur kona eigi að fara í fóstureyðingu fyrir þrýsting annarra, hversu gömul eða ung hún er. Mér finnst bara ekki heldur að það eigi að líta á það sem sjálfsagðan hlut að hver sem er valdi móðurhlutverkinu.“

Talandi um börn að ala upp börn.

„Amnesty International berst nú fyrir því að tíu ára gömul stúlka í Paragvæ fái að fara í fóstureyðingu. Samkvæmt lögum í Paragvæ má ekki eyða fóstri nema líf móðurinnar sé í hættu og segja þeir það ekki tilfellið í þessu máli.“

Þetta er ekki í fyrsta sinn sem svona mál kemur upp í rammkaþólsku landi. Kaþólikkarnir einsog aðrir trúarofstækismenn leggja ofuráherslu á „virðingu fyrir lífi“ – en það á alltaf bara við um líf fóstursins. Virðingin fyrir lífi og limum tíu ára stúlku er engin.

Apríluppgjör

Apríl hefur verið tíðindaríkur. Ég hef reynt að gera jafnóðum grein fyrir því helsta sem gripið hefur athygli mína en alltaf verður eitthvað útundan. Skal nú gerð bragarbót á því.

Reyndar dró Ragnheiður Tryggvadóttir saman í pistil margt af því ruglaðasta sem bar fyrir augum í fjölmiðlum.

„Undanfarið hef ég haft það á tilfinningunni að samfélagið hafi sett í bakkgír. […] Ég fæ þetta til dæmis á tilfinninguna þegar Framsóknarflokkurinn er eitthvað að vasast, sendir bréf til útlanda og tilkynnir eitthvað fyrir mína hönd þvert á loforð um annað, skipar rasista í mannréttindaráð eða dregur fram áratugagamlar teikningar Guðjóns Samúelssonar til að byggja eitthvað þjóðernislegt við Austurvöll, eða vill senda alla múslíma til Sádi-Arabíu og sitthvað svona.



Fæ þetta líka á tilfinninguna þegar ég horfi á viðtöl í sjónvarpinu við fólk sem hefur í fullri alvöru áhyggjur af útrýmingu hvíta kynstofnsins og vill flokka heiminn niður í lönd eftir lit.



Svo er ég einhverra hluta vegna alltaf að sjá myndir á Facebook af veiðimönnum stilla sér upp með nýskotnum gíraffa, svona svolítið eins og safaríveiðimenn árið 1901, en kannski hefur það alltaf verið.



Ég fæ líka þessa tilfinningu um að samfélaginu fari aftur þegar ég sé fólk stofna hópa á samfélagsmiðlum til að mótmæla hinsegin fræðslu í skólum! Já, já, það er til fólk sem sér ástæðu til þess að mótmæla því. Las nokkur ummæli hlustenda útvarps Sögu þeirrar skoðunar, sem tekin höfðu verið saman á Nútíminn.is. Ég gat ekki sett þau í samhengi við árið 2015. Vildi hreinlega að ég hefði ekki lesið þau, varð bara leið og yfir mig helltist tilfinningin um eitthvað úrelt.“

Náttúran

Náttúran var enn og aftur á dagskrá. Yfirleitt var það á forsendum varnarbaráttu því sótt er að henni úr ýmsum áttum og með margvíslegum hætti. Náttúruverndarfólk stóð í ströngu við greinaskrif og fundahald.

Ólafur Arnalds prófessor við Landbúnaðarháskólann skrifaði grein vegna þeirrar ákvörðunar (nefndarinnar með furðunafnið] yfirítölunefndar að beita megi fé á Almenninga í Rangárþingi eystra. „Hinn 1. apríl 2015 var einn mesti sorgardagur í sögu náttúruverndar á Íslandi frá upphafi vega,“ segir Ólafur. Nefndin úrskurðaði semsé þann dag að leyfa mætti beit sextíu lambáa, að hámarki 180 kindur, í sumar. Einn nefndarmaður, sem er gróðurvistfræðingur, taldi þó að svæðið gæti ekki tekið við svo miklum fjölda sauðfjár og vildi takmarka beitina við tíu fullorðnar kindur með lömb.

Ólafur bendir á að neikvæð ásýnd sauðfjárbeitar bitni á sauðfjárbændum sem ekki beita á illa farið og rofið land, og hvetur til að lambakjöt sé merkt uppruna sínum. Óorðuð er sú hvatning hans að neytendur sniðgangi þá afurðir merktar sauðfjárbændum sem beita fé sínu þar sem vitað er að það veldur skaða sem tekur áratugi að bæta.

Háspennulínur hér og þar og allstaðar

Landsnet spólar af spenningi við tilhugsunina um að leggja háspennulínur yfir hálendið. Öðrum finnst sú tilhugsun ógeðfelld, óarðbær og skaðleg ferðaþjónustunni. Já eða bara fáránleg. Samtök ferðaþjónustunnar taka ekki í mál að reist verði háspennumöstur á Sprengisandi (en gefa séns á jarðstreng). Grímur Sæmundsson formaður samtakanna segir „að mikilvægi ferðaþjónustunnar í efnahagslegu tilliti væri slíkt í dag að stórar ákvarðanir er varða náttúruna sem auðlind verði eftirleiðis að taka með hagsmuni greinarinnar að leiðarljósi“. Það er mikilvægt að Samtök ferðaþjónustunnar lýsi þessu yfir og ekki amalegur stuðningur fyrir náttúruverndarsinna.

Um miðjan mánuðinn var svo haldin fjölmenn hálendishátíð gegn breytingum á rammaáætlun og hálendinu undir yfirskriftinni „Paradísarmissir“ þar sem þess var krafist að hálendinu verði hlíft. (Upptöku frá hálendishátíðinni má sjá hér.) Formaður Landverndar segir að fjöldi fundargesta sendi þau skilaboð til stjórnvalda að grafa eigi nýja tillögu um rammááætlun.

Landsnet mætir andstöðu víðar því íbúar á Völlunum í Hafnarfirði hófu undirskriftasöfnun til að mótmæla lagningu Suðurnesjalínu 2. Íbúarnir segja m.a.:

„Loftlínurnar munu að okkar mati hafa verulega neikvæð áhrif á útivist, útsýni og hljóðvist í Vallahverfinu og hafa áhrif til lækkunar fasteignaverðs og að auki festa í sessi tengivirki sem ítrekað hefur verið lofað að skuli hverfa eða minnka verulega að umfangi.“

Mengun

Loftmengun á Íslandi hefur valdið ótímabærum dauðsföllum. Sýnt hefur verið fram á tengsl svifryksmengunar og dánartíðni.

„Samsetning svifryks er nú önnur en áður. Meira en helmingur ryksins var af malbiki árið 2003. Hlutfallið var komið niður undir tuttugu prósent árið 2013. Sót vegna útblásturs hefur aftur á móti aukist og er orðið þriðjungur mengunarinnar. Bremsuborðaryk er þá meira eða 13 prósent af menguninni árið 2013 í stað tveggja prósenta árið 2003.“

Dísilbílar sóta meir en bensínbílar svo að dísilbílar á nagladekkjum eru mestu skaðvaldarnir. (Sem minnir mig á: burt með naglana!)

Í framhaldi af þessu var aldeilis uppörvandi að heyra um áhrif gufuaflsvirkjananna í nágrenni höfuðborgarsvæðisins.

Ragnhildur Finnbjörnsdóttir doktorsnemi í lýðheilsufræði

„hefur skoðað tengsl fjölda dauðsfalla á höfuðborgarsvæðinu við styrk brennisteinsvetnis í lofti frá Hellisheiðar- og Nesjavallavirkjunum. Niðurstöðurnar gefa til kynna að samband sé þarna á milli. Þegar brennisteinsvetnismengun jókst fjölgaði dauðsföllum. „Það sem kom sérstaklega fram var að það var marktækt samband yfir sumarmánuðina og svo fundum við einnig marktækt samband hjá eldra fólki, 80 ára og eldra. Aukningin í dauðsföllum var frá rétt tæpum tveimur prósentum meðal eldra fólks upp í fimm prósent yfir sumarmánuðina,“ sagði Ragnhildur í viðtali.

Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur hefur staðfest að rannsókn Ragnhildar gefi vísbendingar um að að aukning brennisteinsvetnis í andrúmslofti geti leitt til hækkaðrar dánartíðni vissra hópa fólks á ákveðnum árstíma. Orkuveita Reykjavíkur „tekur ekki afstöðu“ til niðurstaðna rannsóknarinnar.

En svo má líka alltaf útvista menguninni.

Hvalfjörðurinn er óðum að fyllast af mengandi stóriðju, og stjórn Umhverfisvaktarinnar við Hvalfjörð skrifaði Degi B. Eggertssyni og Reykvíkingum opið bréf, en ekki þó eingöngu til að óska Reykjavíkurborg til hamingju með umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs. Bréfið var öllu heldur skrifað til að vekja athygli Reykvíkinga á því

„að sem meirihlutaeigendur Faxaflóahafna berið þið ábyrgð á iðnaðaruppbyggingu við Hvalfjörð sem stefnir lífríki fjarðarins og lífsgæðum íbúa hans í hættu […] Umhverfisvaktin hefur vakið athygli á því að á síðustu árum hafa framleiðsluaukning Norðuráls og nýjar verksmiðjur sem rísa á Grundartanga ekki þurft að sæta mati á umhverfisáhrifum. Sú skýring er gefin að mengun af völdum hverrar verksmiðju eða framleiðsluaukningar einnar og sér sé óveruleg viðbót við núverandi mengun […] Því miður er raunin sú að allt stefnir í að áfram bætist við fleiri og fleiri verksmiðjur og aukin mengun ef haldið verður áfram að skilgreina alla nýja mengandi starfsemi sem óverulega viðbót.“

Bréfið er áhugavert aflestrar og grefur heldur undan þeirri tilfinningu að borgin, sem eigandi 75% hlutar í Faxaflóahöfnum, eigi umhverfisverðlaun skilið. Svo ekki sé nú minnst á svifrykið og brennisteinsmengunina.

Nefndir með bein í nefinu

Undir lok mánaðarins mátti lesa frétt á bb.is sem sagði frá því að skipulags- og mannvirkjanefnd Ísafjarðarbæjar hafi hafnað áformum Orkubús Vestfjarða um miðlun úr Stóra- Eyjavatni í Mjólkárvirkjun. Í umsögn nefndarinnar segir að nefndin taki heilshugar undir framkomnar athugasemdir um að ekki komi til greina að skerða náttúrulega fegurð Dynjanda með skerðingu á vatnasviði hans. (Mynd af fossinum fylgir fréttinni.) „Skilaboð hins almenna Vestfirðings hafa líka verið nokkuð skýr, fólk vill að Dynjandi fái að vera í friði,“ segir formaður nefndarinnar. Hinn almenni Reykvíkingur tekur undir það.

Heilbrigðisnefnd Reykjavíkur stóð líka í lappirnar þegar hún synjaði Svifflugfélagi Íslands um leyfi til að leigja svæði félagsins við Sandskeið. Þar átti að útbúa akstursbraut fyrir bílaframleiðanda svo að blaðamenn gætu reynsluekið nýjum jeppum. Svifflugfélaginu vantaði pjéning og sá sér þarna leik á borði að græða og tóku því tilboði bifreiðaframleiðandans „fagnandi þegar framleiðandinn bauð fram ríflegan fjárstyrk“. Heilbrigðisnefndin afturámóti var eitthvað að spá í vatnsbólin í Heiðmörk og telur vélknúna umferð ógn við hana. Þetta er auðvitað bara píp, því einsog allir vita trompa pjéningar hreint vatn, og þessvegna hefur Svifflugfélagið kært heilbrigðisnefndina til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. En ekki hvað.

Hér er ekkert minnst á framsóknarmenn

Þessi samantekt hefði betur orðið að stökum bloggfærslum sem dreift hefði verið yfir nokkra daga. En ritstjórnarleg ákvörðun hefur verið tekin um að hlífa lesendum hvergi en koma þessum helstu aprílmálum frá og þessvegna verður hér að lokum fjallað um makrílkvótann.

Oddný G. Harðardóttir þingmaður Samfylkingarinnar og fyrrverandi fjármálaráðherra byrjaði grein sína „Auðlind á silfurfati“ með þessum orðum:

„Allar viðvörunarbjöllur landsins hringja nú um að hægristjórnin sé að stíga stórt skref í að einkavæða auðlindir þjóðarinnar.“ Hún spyr hvort „hagsmunaaðilar í útgerð og ríkisstjórnin hafi fundið leið til þess að læða í gegn stórtækri breytingu á úthlutun aflaheimilda og útreikningi veiðigjalda án þess að þjóðin taki eftir því?“

Oddný ræðir einnig yfirlýstar skoðanir forseta Íslands á þjóðaratkvæðagreiðslum þegar í húfi eru auðlindir þjóðarinnar og segir að hann hljóti að bregðast við ótímabundinni úthlutun á makrílkvóta. (Glætan.)

Jón Steinsson hagfræðingur skrifaði einnig mikilvæga og harðorða grein af sama tilefni. Þar segir:

„Í makrílfrumvarpi ráðherra er ekkert ákvæði um þjóðareign kvótans né heldur um það að úthlutunin myndi ekki eignarrétt eða óafturkallanlegt forræði einstakra aðila yfir veiðiheimildum. Þvert á móti er kveðið á um að sex ára úthlutun veiðiheimilda í makríl framlengist sjálfkrafa um eitt ár á hverju ári og að úthlutuninni sé ekki hægt að breyta nema með sex ára fyrirvara. Þetta er grundvallarbreyting […]

Með þessu frumvarpi er því stigið risastórt skref í þá átt að festa varanlega í sessi það fyrirkomulag að útgerðarmenn þurfi ekki að greiða eðlilegt leigugjald til þjóðarinnar fyrir afnot af sameign þjóðarinnar […] Það verður með öðrum orðum nánast ómögulegt að taka upp fyrirkomulag sem tryggir að útgerðarmenn greiði markaðsverð fyrir veiðiheimildir […]

Það sem meira er, ef þetta frumvarp verður að lögum verður til fordæmi um óafturkallanlega úthlutun aflaheimilda til lengri tíma en eins árs. Þetta fordæmi mun gera það auðveldara fyrir stjórnvöld að breyta úthlutun annarra tegunda á sama veg […] Þjóðin er með öðrum orðum hlunnfarin um tugi milljarða árlega […]

Nú vill ríkisstjórnin taka stórt skref í þá átt að festa enn frekar í sessi þetta ófremdarástand. Er ekki tími til kominn að landsmenn segi hingað og ekki lengra?“

Það er sannarlega ástæða til að bera ugg í brjósti verði þetta frumvarp að lögum án þess að almenningur æmti. Því þá er þessari ríkisstjórn allir vegir færir.