Fulltrúi þess fólks er flokkinn kaus

Sigríður Ingibjörg Ingadóttir — sem sat í bankaráði Seðlabankans en sagði sig úr því — gefur mjög pent til kynna að það geti verið að Sjálfstæðismönnum þyki bara allt í lagi að Þorgerður Katrín og eiginmaður hennar hafi fengið kúlulán. Kúlulánið var uppá svo stjarnfræðilegar upphæðir að það er venjulegu fólki ofviða að ímynda sér annaðeins. En Þorgerði Katrínu finnst í lagi að höndla með slíkar upphæðir en segja jafnframt því að hún vill ekkert tala um það að allt eigi að vera uppá borðinu. Mótsagnirnar æpa á okkur hin en innan Sjálfstæðisflokksins þykir þetta líklega eðlilegt.

Á sama tíma og þau hjónin voru að velta sér uppúr peningum eins og Jóakim aðalönd létu þau skattgreiðendur borga fyrir sig tvær ferðir til Kína svo þau gætu horft á handbolta.* Það var ekki í síðasta sinn sem leiðir þeirra hjóna og skattgreiðenda sköruðust. Fyrir utan siðblinduna í sambandi við hennar prívat fjármálasukk þá er Þorgerður Katrín auðvitað í því — bæði fyrir og eftir hrun — að passa uppá að „rétta fólkið“ fengi fyrirgreiðslu í kerfinu og hjá bönkunum því hjá Sjálfstæðisfólki eru allir sammála um að peningar eigi að fara þangað sem peningar eru fyrir. Rétt eins og völdin eiga að vera þar sem þau hafa alltaf verið.

Það er rangt hjá Þór Saari að Þorgerður Katrín eigi að segja af sér. Það er ekkert sem hefur gerst frá því að kosið var til þings sem er nýtt; það var vitað um kúlulánið og afskriftirnar. Þegar Þorgerður Katrín tók annað sæti á lista Sjálfstæðislflokksins fyrir síðustu kosningar og var kjörin varaformaður flokksins, þá vissu allir í flokknum um Sjö hægri, eignarhaldsfélagið sem leyna átti kaupunum á hlutabréfunum í Kaupþingi. En Sjálfstæðismönnum finnst þetta bara fínt. Sýnir að varaformaðurinn hugsar eins og þeir. Í þeirra huga er þetta sjálfsagt, rétt eins allt það sem hefur verið gert í nafni frjálshyggju, græðgi, góðæris, útrásar og í öruggu skjóli þess að það kæmist aldrei upp en endaði í algeru hruni. Við hin tölum um siðrof, siðblindu og viljum sjá breytingu. Sjálfstæðismenn vilja ekki sjá neinar breytingar. Ja, nema þeir vilja komast aftur í stjórn og það strax. Til þess eru þeir nú að hamast útaf Icesave (sem þeir áður studdu og samþykktu og skuldbundu).

Þorgerður Katrín er fín fyrir þá. Verði þeim að henni.


___
* Auk launa hennar sem þingmaður og ráðherra voru laun eiginmanns hennar í ríflegri kantinum, þetta uppundir 20 milljónir á mánuði.

Þakklæti og aðdáun í skiptum fyrir þúsundkalla

Undanfarin ár hefur fólk unnvörpum gerst styrktarforeldrar barna. Yfirleitt fer það þannig fram að fólk skráir sig hjá félagi eða stofnun sem rekur eða styður við einhverskonar munaðarleysingjahæli í fjarlægum löndum. Stofnunin eða félagið kemur hinu velmeinandi fólki í samband við barn sem býr á slíku hæli og skuldbindur fólkið sig til þess að greiða ákveðna upphæð með reglulegu millibili til stuðnings barninu og fær það þá föt, húsaskjól, menntun og svo framvegis. Fólkið sér semsagt um framfærslu barnsins og að koma því til manns og er því talað um það sem styrktarforeldra. Til staðfestingar á því að styrkurinn komist til skila fá styrktarforeldrarnir skýrslu frá stofnuninni um framfarir barnsins auk mynda af því. Barnið sendir svo sjálft bréf til styrktarforeldranna þar sem það segir frá sér og þakkar fyrir velvild í sinn garð. Stundum leggja styrktarforeldrarnir land undir fót og heimsækja barnið.

Þetta hljómar allt mjög vel og eflaust verður þetta mörgum börnum til mikilla heilla. Þau vaxa vonandi úr grasi og verða hamingjusöm og gott fólk, nýtir þegnar eða hvað það nú er sem fólk á að gera svona almennt á fullorðinsaldri, hvar sem það elst upp í veröldinni.

Það er samt eitthvað við þetta sem fer í mig. Flestir þeir sem ég þekki (eða les blogg hjá) sem eru styrktarforeldrar tala um það á ákveðinn hátt. Mikið er talað um hvað það sé gaman að fá bréf frá barninu „sínu“ en aðaláherslan virðist vera á hvað fólkinu sjálfu líður vel með þetta og hve það sé gott, þ.e. hve styrktarforeldrar séu gott fólk — og þau sem heyra þetta eða lesa eiga að fyllast aðdáun. Þetta er ekki sagt beint en það skín í gegn hvað fólkinu finnst það vera stórkostlegt og hvað því finnst gaman að til sé einstaklingur sem sé þeim svona mikið þakklátur.

Og hvernig ætli það sé að vera þessi þakkláti einstaklingur? Fæðast við ömurlegar aðstæður eða lenda í einhverjum þeim hörmungum sem enda með því að barninu er bjargað og það lendir á hæli. Þegar það kemst til vits og ára (eða strax sé það nógu gamalt) er því svo sagt að útí heimi sé til ofboðslega gott fólk sem það eigi líf sitt að þakka. Og gjöra svo vel og skrifa því bréf og þakka fyrir sig, núna! Það verður svo kvaðirnar í lífi barnsins: vera þakklátt og skrifa bréf til að þakka fyrir sig. Hvað ef barnið stendur sig ekki í skólanum eða langar ekki að læra hagnýta iðn? Getur það skrifað slíkt í bréfið og sagt: ég ætla að vera eins og þið á Vesturlöndum og læra það sem mér sýnist eða læra ekki neitt og gera bara það sem mér sýnist? Ætli ekkert þessara barna þjáist af sektarkennd gagnvart öðrum börnum sem ekki eru svo „heppin“ að góða fólkið sendir því peninga? Er inní myndinni að barnið verði svo hryllilega vanþakklátt að því finnist velmegandi Vesturlandabúar ekkert of góðir til að styðja fátæk börn og það þurfi ekkert sérstaklega að þakka fyrir það? Hvað ef styrktarforeldrarnir koma í heimsókn og heimta myndatökur af sér með barninu „sínu“ — getur eitthvað barn neitað að taka þátt í þeim skrípaleik?

En nei, þetta gengur allt útá þakklæti hinna fátæku barna — barna af öðrum kynþáttum, barna sem fæðast á röngum stöðum í heiminum inní rangar aðstæður. Þau eiga að vera þakklát (hvítu) fólki sem fæddist inní þjóðfélag þar sem heilbrigðiskerfi og menntakerfi hefur séð um að koma því til manns og lífið er þeim ekki erfiðara en svo að þegar það hefur borgað öll nauðsynleg útgjöld, eytt fé í sjálft sig og skemmtanir sínar, þá á það samt peninga til að gefa í góðgerðarstarfsemi. Fæst af þessu fólki er neitt þakklátt því þjóðfélagi sem ól það og margt hefur lagt sitt af mörkum til að engir aðrir fái notið þeirra gæða sem það ólst upp við (hér er ég auðvitað að tala um frjálshyggjumenn sem vilja einkavæða heilbrigðiskerfið og skólana) eða beinlínis verið í liði með þeim sem lögðu í rúst efnahag landsins svo að það mun hvorteðer sverfa að næstu kynslóðum, einkavæðing eður ei. En meira segja fólkið sem vill sterkt félagslegt kerfi, heilbrigðisþjónustu fyrir alla landsmenn og ókeypis skóla finnur ekki mikla þörf hjá sér til að vera þakklátt. Samt finnst því eðlilegt að barn útí heimi sé þakklátt sér.

Eflaust erum við öll vanþakklát og mættum tileinka okkur meira þakklæti. En að skikka einhver vesalings börn, sem ekkert hafa til saka unnið, til þess að strjúka okkur og klappa og segja okkur hvað við séum góð og æðisleg — er það rétta leiðin til að auka hamingju þeirra? Eða skiptir það engu, svo framarlega sem við getum montað okkur af því hvað við séum góð. Okkar vellíðan skiptir auðvitað öllu. Eigingirnin að drepa okkur.

Kannski er fólk ekkert að hreykja sér af því að vera styrktarforeldri, heldur vill segja frá því eingöngu til að hvetja aðra til að leggja sitt af mörkum til að bæta kjör barna. Mér finnst þó líklegra að það líti svo á að með fjárframlagi sínu jafnist það á við helstu góðmenni sögunnar — staðfestingin fæst með þakklæti barnsins og aðdáun annarra.

Einhverntímann rakst ég á texta sem fjallar m.a. um að byggja sig upp andlega og draga úr eigingirni. Samkvæmt honum á daglega að gera einhverjum gott án þess að nokkur viti; ef einhver kemst að því telst það ekki með. Hvað skyldi mörgum styrktarforeldrum takast þetta?

___
Vilji fólk endilega styðja við hjálparstarf í útlöndum er það hægt án þess að vera með þetta eignarhald á einstökum börnum og án þess að krefjast þakklætis af þeim í staðinn. Hægt er að gerast Heimsforeldri hjá Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna (UNICEF) og styrkja þannig verkefni í Gíneu-Bissá, Síerra Leóne, Nígeríu og Svasílandi. UNICEF ver framlögunum þar sem þörfin er mest hverju sinni. Til að meta þörfina er farið eftir þjóðartekjum viðkomandi lands, tíðni barnadauða (undir 5 ára) og fjölda barna (íbúa undir 18 ára). Þetta kerfi gerir UNICEF kleift að sinna hjálparstarfi á þeim neyðarsvæðum sem njóta engrar fjölmiðlaathygli. Þannig nær UNICEF líka að starfa sem víðast og er því fyrst á svæðið þegar náttúruhamfarir skella á.

Hjá SOS-barnaþorpum er hægt að gerast styrktaraðili fyrir þorp barna sem misst hafa foreldra sína eða geta ekki búið hjá foreldrum sínum af einhverjum ástæðum. (Reyndar er hægt að gerast styrktarforeldri líka en ég mæli með hinum valkostunum, sem sé þeim að styrkja þorpin sjálf eða samtökin í heild). Í hverri SOS fjölskyldu eru oftast sex til tíu börn á mismunandi aldri og af báðum kynjum. Höfuð fjölskyldunnar er SOS-móðirin sem hefur hlotið menntun í að sinna börnum sem mörg hver hafa upplifað miklar hörmungar. Hún sér um að börnin búi við öryggi og ást. SOS-barnaþorpin taka ekki afstöðu til ólíkra trúarbragða. Það þýðir þó ekki að samtökin hafni trúarbrögðum. Hvert barn er alið upp í þeirri trú sem foreldrar þess tilheyra/tilheyrðu. Ef upplýsingar um trúarbrögð foreldra liggja ekki fyrir eru börnin alin upp í samræmi við það sem algengast er í landinu eða á landssvæðinu. Í mörgum barnaþorpum má finna börn og SOS-mæður sem aðhyllast ólík trúarbrögð.

ABC barnahjálp er rekin í samvinnu við kristna heimamenn á hverjum stað. Starfið gengur út á það að veita munaðarlausum, fátækum og umkomulausum börnum varanlega hjálp í formi skólagöngu, læknishjálpar og heimila þar sem þörf er á auk fæðis og klæða. Minnir á trúboðsstöðvarnar. Hjálparstofnun kirkjunnar er undir sömu sökina seld. Ég mæli ekki með því að fólk styðji starfsemi sem er dulbúið trúboð. Snúa sér frekar til Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna eða SOS-barnaþorpanna — þegjandi og hljóðalaust.

Biðin og kvíðinn

Sumarið hefur það sem af er einkennst af bið (ekki var nú á það bætandi eftir biðstöðuna sem einkenndi þjóðfélagið síðustu mánuði síðasta árs). Aðallega hef ég verið að bíða eftir góða veðrinu en ýmis úrlausnarefni ríkisstjórnarinnar hafa líka hvílt á mér. Mér finnst sem Icesave umræðan hafi staðið yfir svo lengi og vil að þingið fari að ganga til atkvæðagreiðslu. Þó mér lítist illa á samninginn — og skilji Guðfríði Lilju vel að vilja ekki samþykkja hann — þá kvíði ég því sem gæti gerst ef hann verður felldur. Verða stjórnarslit? Kemst Sjálfstæðisflokkurinn aftur til valda? Það væri þokkalegur andskoti eftir allt það sem á undan er gengið.

Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið einbeittur að afsanna loforðin um að stjórnin verði studd í öllum góðum málum — í rauninni hefur hann þvælst fyrir í öllu. Icesave samningurinn varð upphaflega til í þeirra ríkisstjórn — og ekki má gleyma því að Landsbankinn var gefinn Sjálfstæðismönnum og Kjartan Gunnarsson sat fyrir hönd flokksins í bankaráði. Það væri auðvitað gott á Sjálfstæðismenn að þurfa að axla ábyrgð á því að leysa Icesave klúðrið, en gallinn er sá að ef hann kemst til valda verður frjálshyggjan ræst aftur í gang eins og hávaðasöm sláttuvél á sunnudagsmorgni. Og þá verður engu eirt.

Sólin er loksins komin og hlýnað hefur í veðri. Enn eiga þó þingmenn eftir að greiða atkvæði um Icesave. samninginn. Þangað til er það bara biðin og kvíðinn. Vonandi rofar svo til.

___
Viðbót: Egill Helgason með einn af skárri pistlum sem ég hef séð um Icesave. Mjög gott að hann skuli benda á að Steingrímur J. Sigfússon skuli sitja uppi með þetta mál og leggja pólitískan feril sinn að veði vegna þess. Því það er öruggt að Steingrímur ber enga ábyrgð á útrásarruglinu sem stjórnmálamaður. Hann varaði alla tíð við þessu og var alveg heill í því.“

Önnur viðbót: Hjörvar er með enn betri pistil um Icesave.

Blessað stríðið sem gerði syni okkar ríka

Án þess að hafa lesið Icesave samninginn (heldur bara túlkanir annarra) þá svitna ég þegar ég heyri ýmis ákvæði hans. En í hvert sinn sem ég finn að ég fer að hallast á sveif með þeim sem vilja mótmæla honum, í hvert sinn sem fólk segir að við eigum ekki að borga skuldir Landsbankans, þá verður mér hugsað til hve auðveldlega Íslendingar hafa sloppið gegnum tíðina. Við höfum fengið nánast allt upp í hendurnar á okkur, burtséð frá því hvernig málum hefur verið klúðrað undir sjóræningjafána frjálshyggjunnar.

Við erum eina þjóðin í veröldinni sem talar um seinni heimsstyrjöldina, þar sem yfir sjötíu manna létu lífið víðsvegar um heiminn, sem „blessað stríðið.“ Hernám Breta jók atvinnu á Íslandi (bretavinnan), verð á fiski hækkaði á erlendum mörkuðum og landið græddi á tá og fingri.* Bretar lögðu flugvöll í Reykjavík og Bandaríkjamenn í Keflavík, þeir eru báðir enn í notkun. Eftir stríðið fengu Íslendingar svo Marshallaðstoð eins og stríðshrjáðar þjóðir Evrópu þrátt fyrir allan stríðsgróðann.** Hinar þjóðirnar fengu aðstoðina að hluta til í formi lána en Íslendingar tóku engin lán heldur fengu allt gefins. Marshallaðstoðin leiddi til þess að keyptir voru togarar, dráttarbátar og landbúnaðarvélar og var jafnframt ráðist í stærri framkvæmdir s.s. bygging Sogsvirkjunar, Laxárvirkjunar, áburðarverksmiðju í Gufunesi, steypuverksmiðju, hraðfrystihúsa og klæðaverksmiðju Álafoss svo fátt eitt sé nefnt.

Það er því varla hægt að segja að við getum horft keik framaní Breta, Hollendinga og Þjóðverja og sagt að við höfum orðið svo illa úti að það sé ekki á okkur leggjandi að borga „skuldir óreiðumanna.“ Við höfum svo margsinnis fengið meira en við áttum skilið. Stríðsgróðanum glutruðu synir þjóðarinnar niður. Nú er komið að skuldadögum og við getum ekki enn eina ferðina fengið sérmeðferð.

En mikið djöfull er það samt skítt.

___
* Íslendingar fóru svo auðveldu og lúalegu leiðina að því að fá sjálfstæði; notuðu tækifærið þegar nasistar höfðu hertekið Danmörku og lýstu yfir sjálfstæði án þess að Danir gætu rönd við reist. Enn einn ódýri sigurinn.

Fánum prýddir forstjórajeppar

Ég sá nokkra bíla með íslenska fánann flaksandi útum hálfopna glugga. Það voru allt stórir jeppar sem þannig voru skreyttir. Í stóru jeppunum jafnt sem litlum fólksbílum sátu börn með blöðrur og ískám útá kinnar. Þau voru að koma úr bænum þar sem þau höfðu hoppað í hoppuköstulum (það sá ég í sjónvarpsfréttum) og étið candyfloss. Þau minnast þessa dags eflaust með sælu þegar fram líða stundir; dagsins þegar mamma og pabbi leyfðu þeim allt sem þau vildu, vitandi að börnin þyrftu að borga bílalánin þeirra og lánin af fína húsinu með flottu innréttingunum, skuldir þjóðarbúsins og vextina af ríkislánunum sem eiga að borga fyrir syndir feðra þeirra.

Helvíti fínn dagur hjá fjölskyldunni. Mamma pabbi börn og bíll litu vel út og engan sem þekkir þau grunar að þau eru á hvínandi kúpunni. Það er auðvitað fyrir mestu.

Það verður fjör í framtíðarfjölskylduboðum þegar börnin vilja fara að ræða það hvernig hoppukastalinn átti að sætta þau við óréttlætið. Gera upp skuldirnar og spyrja hvað í andskotanum þessir foreldrar sínir hafi verið að hugsa.

Þau svara líklega bara: Við vildum að þetta liti allt vel út.

Aumingjar með orðu

Þjóðhátíðardagurinn er í næstu viku. Verður ekki bara hátíðarhöldum sleppt? Eiginlega ósmekkleg tilhugsun að stefna fólki niður í bæ að fagna. Fagna hverju? Varla mun þjóðarstoltið skína úr hverju andliti.

Vonandi hefur forsetinn rænu á að sleppa fálkaorðuveitingum þetta árið. Nýverið hef ég verið að rekast á myndir af honum að veita hinar ýmsu orður og verðlaun. Sigurður Einarsson í Kaupþingi (þessi sem ber innrætið utaná sér) fékk fálkaorðu 2007, eða eins og það er orðað: „riddarakross fyrir forystu í útrás íslenskrar fjármálastarfsemi.“* Björgólfur Guðmundsson fékk orðu 2005.

Hefð er fyrir því að hæstaréttardómarar, forsetaritari og aðrir embættismenn fái orðu fyrir að mæta (stundvíslega?) í vinnuna. Pólitíkusar fá af einhverjum álíka annarlegum ástæðum orður í röðum, sérstaklega ef þeir eru í réttum flokkum: Guðni Ágústsson (2006), Halldór Ásgrímsson (2005) og Geir Haarde (stórriddarakross með stjörnu 2005, stórkross 2006 — hann hefur langað í settið), líklega að eigin ósk. Ráðuneytisstjórar eru fastir áskrifendur, og heitir það að þeir fái stórriddarakross fyrir störf í opinbera þágu.

Baldur Guðlaugsson, hinn frækni og ómissandi ráðuneytisstjóri í fjármálaráðuneytinu — sá hinn sami og seldi bréfin sín þegar hann vissi hvert stefndi með bankana — hefur ekki enn verið sæmdur neinni orðu. Er hann kannski næstur í röðinni? Kannski má nota orðu sem dúsu til að stinga uppí hann og fá hann til að hunskast burt, taka pokann sinn eins og vinur hans Eimreiðarstjóranum í Svörtuloftum var gert að gera?

Held að ég loki mig inni á sautjándanum og dragi fyrir alla glugga. Þetta getur enn versnað.

___
*Kaupþing fékk líka útflutningsverðlaun 2005 og Jón Ásgeir fékk þau í september 2008 fyrir hönd Baugs, aðeins nokkrum vikum áður en allt hrundi.

Konur og karlar

Hér er sagt frá þeirri staðreynd að orðið „maður“ á alls ekki alltaf við um karlmenn eingöngu. Orðið á við um bæði konur og karla.

Feministar hafa þó gagnrýnt notkun orðsins maður þegar um t.d. starfsheiti er að ræða. Það er þó aðallega vegna þess að með því að nota orð sem endar á maður (þingmaður, formaður) þá fallbeygist öll setningin eftir því og er hjákátlegt að heyra talað um konur á þann hátt. Það er holl áminning um hvernig hægt er að láta konur hverfa með orðum einum saman. Þessvegna vilja sumar konur tala um þingkonur, rétt eins og framkvæmdastýrur í stað framkvæmdastjóra en sömu vandræði eru með -stjóra endinguna (svo ekki sé talað um ráðherra). Oftar en ekki er þó talað um konur sem þingmenn og fátt út á það að setja sem slíkt. Enda eru konur menn, eins og ég hyggst endurtaka nokkrum sinnum.

Kannski er það afleiðing þingkvenna-umræðunnar sem fólk ruglar saman mönnum og körlum. Stundum er sagt að „menn“ geri þetta og hitt og svo bætir viðkomandi við — ýmist skömmustulegur eða með yfirlætisfullu brosi þess sem þykist jafnréttissinnaður — að konur geri það líka. Menn og konur eru ósátt við við Icesave samninginn, menn eyddu um efni fram og konur líka. Verslun í Reykjavík hefur held ég tvö útibú, annað heitir Konur og hitt Menn. Réttar væri að tala um konur og karla.* Karlmenn, þyki fólki orðið „karl“ of kallalegt.

Vinsamlega koma því inní hausinn á sér að konur eru partur af mannkyni, eru kvenkyns menn, rétt eins og karlar eru karlkyns menn. Fjölmörg orð byrja á „mann“ (sbr. mannkyn) í orðabókum, þau eiga við um konur og karla, ekki bara karla. Við erum öll menn, öll manneskjur.

Ég forðast í bloggfærslum mínum að tala um „menn“ vegna þess að ég vil leggja áherslu á að ég er að tala um konur eða karlmenn og vil ekki að það fari neitt á milli mála hvort kynið á við hverju sinni. Ef mikið liggur við nota ég orðið fólk. Þá forðast ég líka að nota orðið maður þegar ég skrifa um eigið álit á einhverju; ég held að ég hafi hvergi skrifað: „manni blöskrar“ (þótt oft hafi verið ærið tilefni). Mér verður seint treyst til að skrifa lög um meðferð íslenskrar tungu en myndi örugglega skikka fólk til að nota orðið menn um konur líka en ekki karla eingöngu — nema þegar um starfsheiti er að ræða.

Allar konur eru menn
Allir karlar eru menn
Sumir menn eru karlar
Sumir menn eru konur

Í stuttu máli sagt: konur eru líka menn.

___
* Meira segja í Biblíunni segir: Og Guð skapaði manninn eftir sinni mynd, hann skapaði hann eftir Guðs mynd, hann skapaði þau karl og konu.“ Og á ég þó ekki nýju útgáfuna heldur þá eldri sem ekki var eins mikið að vanda sig í jafnréttismálum. Fariði nú eftir því sem Biblían segir, krakkar mínir!